Vrije Ruimte Interview Twan Huys

Twan Huys is sinds enkele jaren een inspiratie voor mij, om wat hij bereikt heeft in de journalistiek. Hij is een geweldige interviewer en presentator.
Ik heb hem een paar keer ontmoet bij College Tour en de laatste keer (met Arjen Lubach) vroeg ik hem of hij weer eens naar de FHJ wilde komen voor een interview. Dat vond hij een leuk idee. Demi Rothof regelde de afspraken met hem en vrijdag 1 september mochten wij hem interviewen in de kantine van de FHJ.

Verantwoording Vrije Ruimte

 Interview Twan Huys 

Ik ben al een paar jaar ‘fan’ van Twan Huys. Niet dat ik hetzelfde wil gaan doen als hij, maar gewoon om wat hij heeft bereikt als journalist. Daarnaast vind ik zijn programma College Tour (CT) geweldig. Dus toen ik nadacht over een tweede Vrije Ruimte product bedacht ik me dat ik Twan in de kantine van de FHJ wilde interviewen. 

Na de College Tour-opname met Arjen Lubach sprak ik Twan aan en vroeg of hij naar de FHJ wilde komen. Hij reageerde enthousiast en wilde graag weer eens terug naar de FHJ, al zou het dan in september worden. Ik nam contact op met Demi, die op dat moment nog stage liep bij CT. Hij vertelde me dat hij met hetzelfde plan rondliep, dus toen besloten we het samen te gaan doen. Omdat Demi hem toch af en toe zag, besloten we dat Demi het contact met Twan zou onderhouden.   

In de weken voor het interview begon ik met mijn research. Dat bestond eerst uit de algemene feiten Twan opzoeken. Daarna kwam de meer diepgaande research, onder andere bestaand uit het lezen van zijn boeken (wat ik overigens helemaal niet erg vond). 

Op sommige van deze vragen die ik had bedacht, vond ik het antwoord al online. Vragen zoals: 

Waarom wilde je journalist worden? 

Je stuurde af op radio, wilde je toen nog niet de tv-kant op? 

Je studeerde ook niet in een keer af, hoe komt het dat je een herkansing moest doen?  

Omdat ik ervan uitging dat de eerstejaars niet alle details over Twan weten, heb ik de vragen toch gesteld of met het mij bekende antwoord een nieuwe vraag geformuleerd. 

De vragen hierboven hebben allemaal betrekking op Twan’s studententijd. Dat is eigenlijk ook het enige onderwerp waar Demi en ik alle vragen over hebben gesteld. Daarna lieten we de eerstejaars vragen stellen, maar hadden niet gezegd dat het over zijn studententijd moest gaan. De vragen gingen dus van het ene onderwerp naar het ander en af en toe konden Demi en ik nog een doorvraag stellen of de draad van de powerpoint weer enigszins oppakken. Op deze manier bleef het hele interview wel fris. 

Pas na twee dagen kon ik met een goed gevoel over het interview terugdenken. Daarvoor kon ik eigenlijk alleen zien wat er ‘mis’ was gegaan en wat er beter had gekund:  

Ik kwam bij het stellen van een paar vragen niet goed uit mijn woorden, na het deel over zijn studententijd hebben Demi en ik de regie over het interview compleet uit handen gegeven, die powerpoint bleek daardoor geen leidende draad maar meer iets waar ik een paar keer op terug moest komen,  ik vergat een vraag. 

Enkele van bovengenoemde punten hebben vooral te maken met de zenuwen, want hoe ik het ook probeerde, het lukte me niet om me helemaal te ontspannen. Dat lag niet aan het publiek – ik heb wel vaker voor een (groot) publiek gestaan – maar puur aan het feit dat ik Twan zo bewonder. 

Wat ik geleerd heb: 

-ik moet iets losser het interview in gaan, eigenlijk meer een gesprek proberen te voeren 

-bij dit interview was de inbreng van de eerstejaars leuk, maar anders moet ik zelf de regie meer in handen houden (ook door duidelijk uit te leggen aan het publiek wat de bedoeling is) 

-als je voor het eerst een groot interview gaat doen, begin dan nooit met je grootste idool, want dan weet je zeker dat je het hele interview zenuwachtig bent 

Radio-interview Chris Bajema

Wat wil ik hiermee aantonen: ik kan een goed (radio)interview houden

Ik noem mij hier boven wel een actieve journalist maar dat wil niet zeggen dat ik opeens een heel arsenaal journalistieke producten maak. De opdrachten voor de studie nemen een groot deel van mijn tijd in. Wel krijg ik af en toe een idee voor een leuk journalistiek  projectje. Daarnaast sta ik open voor projecten die van buitenaf komen. Soms lopen die twee in elkaar over. Zo werkte ik een van mijn projectjes om Twan Huys in september naar de FHJ te halen, om hem te interviewen in de kantine. Daardoor raakte ik in gesprek met de docenten die de introductieweek voor de aankomende eerstejaars vorm geven. Zij hadden onder andere het plan om de sjaars te inspireren door twee journalisten die verhalen op straat zoeken, in 2 minuten te laten vertellen hoe zij dat doen. Er moest nog contact worden opgenomen met de journalisten en iemand moest ze natuurlijk gaan spreken. Dat wilden ze door studenten laten doen, dus vroegen zij het onder andere aan mij.

Zo kwam het dat ik Chris Bajema (die geen tijd had ik face-to-face af te spreken) belde vanuit de radiostudio en hem voor een audiostukje van 2 minuten een kwartier lang een interviewde over zijn werkwijze.

De journalistieke innovatie

Wat ik hiermee wil aantonen: ik kan reflecteren op het vak en een idee verzinnen dat de journalistiek kan helpen.

 

Framingonderzoek

EEN IN SURINAME GEBOREN VROUWELIJKE BN’ER IN DE NEDERLANDSE MEDIA

Sylvana Simons

Door Dennis Boom

Project Mediaredactie

Fontys Hogeschool Journalistiek Tilburg

 

 

Inhoudsopgave

INLEIDING.. 3

HOOFDSTUK 1      THEORETISCH KADER. 4

PARAGRAAF 1.1    FRAMING.. 4

PARAGRAAF 1.2    MEDIALOGICA.. 5

PARAGRAAF 1.3    HYPE- EN MEUTEVORMING.. 6

PARAGRAAF 1.4    PRIMING.. 7

HOOFDSTUK 2: ONDERZOEKSOPZET. 7

PARAGRAAF 2.1    KWANTITEIT. 7

PARAGRAAF 2.2    KWALITEIT. 8

HOOFDSTUK 3: RESULTATEN.. 9

PARAGRAAF 3.1   RESULTATEN KWANTITATIEF ONDERZOEK. 9

PARAGRAAF 3.2   RESULTATEN KWALITATIEF ONDERZOEK. 12

PARAGRAAF 3.2.1   RESULTATEN ANALYSE KRANTENARTIKELEN.. 12

HOOFDSTUK 4   CONCLUSIE EN VERANTWOORDING.. 14

PARAGRAAF 4.1   CONCLUSIE DEELVRAGEN EN HOOFDVRAAG.. 14

PARAGRAAF 4.2   VERANTWOORDING.. 14

BIBLIOGRAFIE. 16

VERVOLGONDERZOEK. 16

BIJLAGE 1: Framing-analyse krantenberichten.. 17

INLEIDING

‘Niet die gekke vrouw die ze in de beeldvorming lijkt’, kopt een lezersreactie in de Twentsche Courant Tubantia op 11 maart 2017. In de reactie in de krant reageert Kosovare Duraku op het ‘debat’ met Sylvana Simons in Universiteit Twente op 11 maart. Ze vindt dat door het debat een groter publiek kennis kan nemen van de standpunten van Sylvana Simons ‘zodat ze zelf zien dat het niet die gekke vrouw is, die ze in de beeldvorming lijkt.’

De voormalig veejay bij TMF en presentatrice van de eerste drie seizoenen Dancing with the Stars liet de laatste jaren merken een tegenstander van Zwarte Piet te zijn en begon tegen racisme te strijden. Op 18 mei 2016 sloot Simons zich aan bij de politieke partij DENK, die zich tegen racisme uitte. De BN’er kreeg daar veel reacties op.

Sylvana stelt zelf dat ze 40.000 beledigende mails, tweets, Facebookberichten en dergelijke heeft ontvangen (AD, 2017). 22 mensen staan in april 2017 terecht voor hun uitingen tegen Simons. Deze mensen lieten zich uit over Sylvana in de periode van 7 oktober 2014 tot 12 oktober 2016. Enkele reacties van hen waren ‘*Sylvana Banana* Terug naar Paramaribo’, ‘Die moet je …  aan de galg hangen’, ‘Als al die apekoppen het hier zo erg vinden, laten ze dan oprotten naar een land waar ze qua kleur niet opvallen’, ‘Sylvana: Het Surinaamse neuksletje van die drie andere DENK-Pieten’.

Sinds 18 mei heeft Simons relatief veel media-aandacht gekregen. De discussie over Sylvana en racisme De discussie werd gevoed door beledigingen en haar reactie daarop. 26 oktober 2016 verscheen bijvoorbeeld een artikel in Metro genaamd ‘Sylvana Simons bijt van zich af na ‘aapje’’ (Metro, 2016). Die kop doelde op een uitspraak van Johan Derksen in een uitzending van Voetbal Inside, waarin hij reageert op de keuze van RTL om Zwarte Piet te vervangen door een veegpiet: “Het enige nadeel aan het besluit van RTL vind ik is dat dat hysterische juffrouwtje Simons nu trots als een aapje door het land rent.”

Het aantal berichten over Sylvana en racisme zegt natuurlijk niet of ze media haar doen overkomen als ‘gekke vrouw’. Media kunnen wel invloed hebben op beeldvorming (framing) – ook als het over een persoon gaat.

Relevantie

In de berichtgeving over Sylvana Simons gaat het met name het laatste jaar veelal over racisme, een serieus onderwerp. Een publiekelijk figuur krijgt toch al snel openbaar kritiek te verduren (smaad-laster-advocaat.nl, 16 april 2017). Wanneer daar racisme bij komt kijken, is het goed om te onderzoeken of dit bewust of onbewust gevoed wordt door de media.

De hoofdvraag van dit onderzoek luidt: hoe wordt Sylvana Simons geframed in de media?

Dit is onderzocht aan de hand van vier deelvragen:

  • Hoe werd Sylvana Simons geframed voordat zij opmerkte hoe wit televisie in Nederland is?
  • Hoe werd Sylvana Simons geframed vanaf het moment dat zij opmerkte hoe wit televisie is tot aan haar politieke carrière?
  • Hoe werd Sylvana Simons geframed tijdens haar lijsttrekkerschap bij DENK?
  • Hoe wordt Sylvana Simons geframed sinds zij overstapte naar haar eigen partij Artikel 1?

In het eerste hoofdstuk wordt uitgelegd wat framing inhoudt en worden andere theorieën aangehaald die beschrijven hoe een onderwerp zich verhoudt tot de media. Het tweede hoofdstuk geeft duidelijkheid over de keuzes die gemaakt zijn ten aanzien van het onderzoek. In het derde hoofdstuk worden de resultaten beschreven.

HOOFDSTUK 1   THEORETISCH KADER

In dit hoofdstuk worden de theorieën die in het onderzoek aan bod gaan komen beschreven. Er wordt uitgelegd wat het onderwerp te maken heeft met theorieën over journalistiek. Bij Sylvana Simons zijn de theorieën over framing, medialogica en hypevorming van belang.

PARAGRAAF 1.1     FRAMING

Framing is op meerdere manieren beschreven. Dit onderzoek maakt gebruik van de uitleg van De Boer & Brennecke (2009, p. 207): “Een mediaframe is de wijze waarop een onderwerp wordt gepresenteerd en geïnterpreteerd in de mediaberichtgeving. Bij framing is de selectie van aspecten die benadrukt worden bij de behandeling van een onderwerp van belang en ook de relaties (oorzaken, gevolgen) die worden gelegd.”

Framing valt volgens deze definitie uiteen in twee delen. Ten eerste bestaat het uit de wijze waarop een onderwerp wordt gepresenteerd in de mediaberichtgeving. In deze opvatting bepalen de auteurs van berichten het frame over het onderwerp, dat ook wel framebuilding wordt genoemd (Vliegenthart, 2015). Na framebuilding volgt de wijze waarop een onderwerp wordt gepresenteerd en geïnterpreteerd in de mediaberichtgeving. Het publiek leest berichten en geven daar met een bepaald frame betekenis aan.

Een voorbeeld hiervan is de armoede in Afrika. In bepaalde eenzijdige berichtgeving hierover – vooral van hulpverlenersorganisaties zoals Giro 555 – lijken de mensen in Afrika hulpeloos en zielig (Mirjam Vossen, . Andere organisaties laten juist zien wat er tot nu toe bereikt is – kinderen gaan naar school, er is eten – maar het kan nog beter. Dit zijn dus twee gevallen van framing. De ene organisatie kiest ervoor om een heel ander beeld te laten zien dan de andere terwijl het doel van beide hetzelfde is.

Een visueel voorbeeld van framing valt hieronder te zien.

Framing

Bron: Psyblog, 2017

In de blog waar dit plaatje te vinden is, haalt auteur Sarah Gagestein psycholoog Daniel Kahneman aan. Psychologen Kahneman en Tversky voerden experimenten uit, waaruit bleek dat mensen sterk worden beïnvloed door de verwoording van een bepaalde keuze. ‘Hoe een verhaal verteld wordt’, zo staat in het artikel, ‘beïnvloedt onze interpretatie’. Kahneman zocht na de uitkomst van de experimenten een verklaring voor het feit dat mensen zich ‘zo ogenschijnlijk makkelijk lieten beïnvloeden door onlogische dingen’.

Hij ontdekte dat er twee soorten van denken in ons brein voorkomen: snel en langzaam denken. Snel denken gebeurt volautomatisch en intuïtief, langzaam denken houdt in kritisch en logisch naar een situatie kijken. Gagestein vertelt dat de meeste informatie enkel door ons snelle denksysteem wordt geïnterpreteerd. ‘Daar kun je’, zo zegt ze, ‘in de communicatie slim gebruik van maken door te framen. Door te kiezen wat je benadrukt, welke associaties en emoties je oproept en welk beeld je vermijdt, geef je een betekenissuggestie. Oftewel: claim je frame en bepaal hoe mensen iets zien.’

In het plaatje uit het blog probeert de – vermoedelijke – directeur van een vervuilende fabriek het standpunt van de fabriek ten opzichte van het klimaat duidelijk te maken door in te gaan op de paar bomen die nog naast de fabriek staan, terwijl daaromheen alle bomen in de omgeving zijn gekapt en een vogel dood uit de lucht valt.

Met betrekking tot Sylvana kan bijvoorbeeld het beeld dat Johan Derksen van Sylvana schetst als frame gezien worden. Dan wordt dat dus het Sylvana-als-aapje-frame.

PARAGRAAF 1.2     MEDIALOGICA

Framing vormt een onderdeel van medialogica. Deze theorie concurreert met de publieke en politieke logica. Laatstgenoemde houdt in dat de politiek de macht heeft om aandacht te vestigen op een onderwerp waarvan zij wil dat het aandacht krijgt. Dat druist in tegen publieke logica, waarbij het publiek (het volk) een onderwerp naar voren schuift wat als gevolg daarvan in de media en politiek een plaats krijgen. Medialogica is de variant waarin de media een onderwerp op de publieke en politieke agenda kunnen zetten. (Bron)

Het volgende schema geeft de driehoeksverhouding in de medialogica weer.

Medialogica

Bron: (Brants, 2015)

Peter Vasterman, auteur van hoofdstuk 11 van Journalistieke Cultuur in Nederland, postte 27 augustus 2012 op zijn blog vasterman.blogspot.nl een interview van Human met hem. Daarin geeft hij de volgende definitie van medialogica: “Medialogica is de tunnelvisie van de media. Het gaat om berichtgeving waarin een bepaald beeld wordt neergezet van een gebeurtenis of een persoon. Vervolgens gaat die beeldvorming een eigen leven leiden. Het is een soort ‘oogkleppenwerkelijkheid’, met grote gevolgen omdat iedereen daar vervolgens van uitgaat. Voor mij is medialogica ook: iedereen probeert in de media te scoren met zaken die het bij de media goed doen”.

In datzelfde interview geeft Vasterman een voorbeeld van medialogica: “Toen Agnes Kant Jan Marijnissen opvolgde als lijsttrekker van de SP werd ze consequent door de media neergezet als een verbeten vrouw zonder humor. Zo’n negatief beeld kan heel bedreigend zijn. Bij Kant werd het haar ondergang, terwijl ze een goede politica was.”

In het geval van Sylvana Simons lijkt zich Medialogica en publieke logica voor te doen. Naar mate de media meer berichten over Sylvana, komen daar meer reacties op van het publiek, wat dan weer tot meer berichten in de media leidt.

PARAGRAAF 1.3     HYPE- EN MEUTEVORMING

Vasterman noemt in het boek Journalistieke Cultuur in NL de gangbare betekenis van een mediahype als “buitenproportioneel veel aandacht voor een onderwerp dat bij nader inzien niet veel om het lijf heeft” (Vasterman, 2015, p. 184).

De Duitse onderzoeker Stefan Geiss kwam in 2010 met acht ideaaltypen van hypes. Deze kwamen naar boven bij een onderzoek van hem naar berichtgeving uit 2006. Vier van de ideaaltypen kwamen het vaakst voor in zijn onderzoeksmateriaal (Vasterman, 2015).

Volgens hem zijn er onder andere de vuurzee, de heidebrand, de uitslaande brand en de explosie. De vuurzee staat voor een langdurige nieuwsgolf die af en toe explodeert. De heidebrand staat voor een onderwerp dat lang blijven doorsudderen maar met een duidelijke golfbeweging. De uitslaande brand staat voor kortlopende nieuwsonderwerpen die uitmonden in een korte nieuwsgolf, waarna het onderwerp snel uit het nieuws verdwijnt. De explosie bestaat uit een korte maar steile nieuwsgolf met in het begin heel snel heel veel nieuws en vervolgens een staart met afnemend vervolgnieuws.

Uit een artikel van 23 november 2016 door Tobias den Hartog en Laurens Kok blijkt, zo zegt de kop, dat “de haatmail piekt als Sylvana op televisie is” (Eindhovens Dagblad, 2016). Later in het artikel vertelt Selçuk Öztürk: “Iedere keer als wij in de media zijn, en Sylvana in het bijzonder, zien we een piek in de derrie op sociale media en in onze mailbox.”

Nog later in het artikel vertelt Roderik van Grieken, directeur van het Nederlands Debat Instituut, dat de elektronische verwensingen die Sylvana Simons over zich uitgestort krijgt in een trend passen.

Sylvana Simons lijk t dus tot de vuurzee of de heidebrand te horen.

PARAGRAAF 1.4     PRIMING

In Journalistieke cultuur van Nederland wordt priming op de volgende manier beschreven: “Als kiezers op basis van mediaberichtgeving bepaalde onderwerpen belangrijker gaan vinden en die onderwerpen ook gaan meewegen wanneer zij moeten bepalen op welke partijen ze gaan stemmen, is er sprake van priming.”

 

HOOFDSTUK 2: ONDERZOEKSOPZET

In dit hoofdstuk worden de keuzes die gemaakt zijn voor het onderzoek beschreven en nader toegelicht.

PARAGRAAF 2.1     KWANTITEIT

In het onderzoek wordt eerst gekeken naar het aantal berichten dat over Sylvana Simons geschreven is. Hiervoor geldt als de ‘totale periode’ 14 augustus 1998 tot en met 30 april 2017. Om deze data vast te stellen is gekeken naar de berichten over Simons op de online-nieuwsberichtendatabase LexisNexis. De zoekterm was gedurende het onderzoek altijd ‘Sylvana Simons’ en moest in de titel en de eerste paragraaf voorkomen. Dit om te voorkomen dat er artikelen tussen zouden staan waarin ze een keertje genoemd wordt, maar die niet over haar gaan. Om het totale aantal berichten over haar te zien, is bij ‘selecteer datum’ gekozen om het te laten staan op ‘alle beschikbare data’. Voor het kwalitatieve deel van dit onderzoek is de totale periode opgedeeld in vier kortere periodes, die samenvallen met de vier deelvragen van dit onderzoek. Bij het onderzoek naar het aantal berichten over Simons in die kortere periodes is wel een begin- en einddatum ingevoerd. De vier kortere periodes zijn met opzet niet even lang. Ze zijn gekozen omdat ze een ‘keerpunt’ in Sylvana’s leven aan geven.

De eerste periode. Deze loopt van 14 augustus 1998 tot en met 6 oktober 2014. Het eerste bericht op LexisNexis waarin Simons genoemd wordt, is gepubliceerd op 14 augustus 1998. De periode eindigt op de dag voor de dag waarop Simons zich voor het eerst uitlaat over de zwart-witdiscussie.

De tweede periode. Op 7 oktober 2014 is dan ook de dag waarop de tweede periode begint. Deze duurt tot en met 17 mei 2016.

De derde periode. Op 18 mei 2016 verschijnt een bericht van het ANP waarin staat dat Sylvana op de kieslijst van de politieke partij DENK staat. 23 december is de laatste dag van deze periode.

De vierde periode. Op 24 december verschijnen de eerste artikelen waarin staat dat Sylvana Simons haar eigen politieke partij heeft opgericht (Artikel 1) en dus de partij DENK verlaat. Dit onderzoek is uitgevoerd vlak na 30 april 2017. Vandaar dat voor deze datum is gekozen. Zo zijn de laatste berichten over Sylvana nog meegenomen.

Wanneer de eerste zoekstellingen zijn ingevoerd en op ‘zoeken’ is gedrukt, komen de resultaten in beeld. Daar kunnen nog meer keuzes worden gemaakt. Bij het ontdubbelfilter is telkens voor ‘redelijke gelijkenis’ gekozen, om te voorkomen dat hetzelfde bericht meerdere keren tussen de resultaten staat of dat berichten die erg op elkaar lijken er tussen staan. Let op: wanneer je bij het ontdubbelfilter op ‘redelijke gelijkenis’ drukt, kan het aantal artikelen dat achter het woord ‘Resultaten’ staat afnemen, tot en met de laatste pagina met resultaten aan toe. Tijdens dit onderzoek is altijd doorgeklikt naar de laatste pagina om het echte aantal artikelen te zien. In dit onderzoek wordt naar authentieke artikelen gezocht, geen dubbele.

Voor het kwalitatieve deel zijn berichten uit twee kwaliteits- en twee populaire kranten gebruikt: de Volkskrant, NRC (Handelsblad en NEXT), het AD en De Telegraaf. NRC Handelblad en NRC.NEXT worden als een krant beschouwd omdat veel berichten van elkaar worden overgenomen en het hetzelfde merk (NRC) is.

PARAGRAAF 2.2     KWALITEIT

Het onderzoek werd vervolgd met een kwalitatieve analyse van 32 krantenberichten. De berichten zijn gekozen uit twee kwaliteitskranten (Volkskrant en NRC) en twee populaire kranten (AD en De Telegraaf). Uit elk van de vier periodes zijn acht artikelen geanalyseerd. Daarbij is geprobeerd er van elke krant twee te kiezen. Voorwaarde voor de berichten is daarbij dat de berichten uit minimaal 400 woorden bestaan omdat de kans om in een relatief lange tekst een frame aan te treffen groter is.

In de tweede periode zijn er vier artikelen van de Volkskrant geanalyseerd. Dit omdat De Telegraaf, het AD en NRC in die periode niet veel artikelen schreven die aan de voorwaarde voldoen. Van De Telegraaf zijn er wel nog twee gebruikt, van het AD en NRC beide maar een. Dat te kort is opgevuld met twee andere Volkskrant-artikelen.

Sommige artikelen gaan niet over Sylvana, maar daar wordt ze wel in genoemd, ondanks dat ze in de kop en eerste alinea voor moet komen. In enkele van dat soort berichten stond alsnog een frame over haar. Die zijn gewoon gebruikt, omdat ze aangeven hoe die krant haar neerzet in de berichtgeving. Ook stonden er in de resultaten lezersbrieven en columns. De lezersbrieven zijn niet gebruikt, columns wel omdat dat echte journalistieke producten zijn.

In de eerste periode zijn er door de vier kranten 135 artikelen geschreven. Daarvan wordt vanaf de eerste telkens het twintigste artikel geanalyseerd. Dus het eerste artikel, het twintigste, het veertigste, het zestigste, het tachtigste, honderdste, honderd twintigste en honderd vijfendertigste, mits de artikelen aan de voorwaarden voldoen. Zo niet, dan is gekozen voor het eerste artikel dat aan de voorwaarden voldoet lager op de lijst. Het ‘honderd twintigste’ artikel is overgeslagen, om aan de zeven te voldoen.

In de tweede periode (18 maanden) lijkt er niet veel over haar geschreven te zijn, 26 berichten van deze vier kranten. Daarvan zijn er zeven aan de voorwaarden voldoen. Er is een uitzondering gemaakt bij Sylvana’s zwart-witte wereld, omdat dit inhoudelijk een bruikbaar artikel is.

Voor de derde periode zijn acht artikelen gekozen. Dezelfde methode als bij periode 1 is gebruikt.

Uit de vierde periode zijn ook acht artikelen gekozen. Van de vier kranten zijn er in die periode 86 berichten verschenen. Hier is het eerste artikel van gekozen, en daarna om de tien, met weer dezelfde voorwaarden dat het 400 woorden of hoger moet zijn. Inhoudelijk is er ook opgelet niet te veel interviews van Sylvana te kiezen, maar meer berichten over haar. Anders komt haar eigen framing te veel aan bod.

HOOFDSTUK 3: RESULTATEN

 

In dit hoofdstuk blijkt hoeveel krantenartikelen er over Sylvana Simons geschreven zijn van 14 augustus 1998 tot en met 30 april 2017. Ook het aantal berichten per krant per periode komt aan bod.

 

PARAGRAAF 3.1   RESULTATEN KWANTITATIEF ONDERZOEK

Uit de gegevens van LexisNexis blijkt dat er van 14 augustus 1998 tot en met 30 april 2017 in totaal 1167 berichten bekend zijn waar Sylvana Simons in de kop of in de eerste paragraaf wordt genoemd. In de instellingen staan dan naast ‘kranten’ ook nog ‘Persbureaus & persberichten’ (50), ‘Websites’ (50), ‘Tijdschriften’ (26), ‘Internetpublicaties’ (5), ‘Branchevakbladen’ (3) en ‘Wetenschappelijke publicaties’ (1). Als alleen ‘kranten’ wordt aangevinkt, blijken er 1026 krantenberichten over Sylvana Simons op LexisNexis te staan.

Het aantal berichten per categorie bij elkaar is groter dan het totaal. Dit duidt erop dat een aantal geschreven stukken bij meerdere categorieën is ingedeeld.

Framingonderzoek

Het aantal krantenberichten is duidelijk in de meerderheid met 88% van alle berichten. Persberichten staan op de gedeelde tweede plaats met 4%. Daar hoeven er ook minder van te zijn. Elk persbericht kan voor een of meerdere (opvolgende) berichten per krant zorgen. Op de tweede plaats is ook ‘Websites’ te vinden. Vermoedelijk omdat sommige krantenberichten ook op een website komen te staan en/of andersom.

In het cirkeldiagram hieronder is te zien hoeveel krantenberichten uit welke periode komen.

Framingonderzoek

Dat er veel berichten uit de eerste periode komen, is duidelijk: 367 berichten, ofwel 36% van het totaal. Dit is dan ook verreweg de langste periode met 15 jaar en bijna 2 maanden.

In het jaar en zeven maanden van de tweede periode wordt in totaal minder over Simons geschreven dan in de eerste periode, wat te verklaren is door het verschil in tijdsbestek, maar gemiddeld juist meer. Dit is dan ook de periode waarin zij zich uitspreekt over racisme in Nederland en daar krijgt zij weer reacties op.

In de 7 maanden daaropvolgend wordt gemiddeld en in totaal het meest over Simons geschreven: 381 berichten, 37% van het totaal. Ze hield zich hiervoor al bezig met het debat over racisme, maar haar aansluiting bij DENK levert haar opeens veel aandacht op. De maanden daarna wordt die berichtenstroom in stand gehouden door de soms erg felle reacties op haar keuze om zich bij DENK aan te sluiten. Dat gaat soms een eigen leven leiden, zoals het filmpje Oh Sylvana, dat in de laatste anderhalve maand van 2016 al goed is voor 28 berichten (LexisNexis, Oh Sylvana, 1 nov 2016-31 dec 2016, redelijke gelijkenis, kranten).

Op 24 december 2016 blijkt dat Sylvana een eigen partij had opgericht: Artikel 1. Dit leidt tot een berichtenstroom, die in het voorjaar een beetje uitdooft, maar weer opkomt wanneer de rechtszaak tegen de tweeëntwintig mensen die Sylvana op social media beledigden en bedreigden dichterbij kwam.

De berichtenstroom over Sylvana het afgelopen jaar kan daardoor ook wel een hype genoemd worden. Het model dat het beste bij de curve van de berichtgeving past, is ‘de vuurzee’: de langdurige nieuwsgolf die af en toe explodeert.

In onderstaand tabeldiagram is zichtbaar gemaakt hoe het aantal berichten over Sylvana Simons zich per krant per periode zich tot elkaar verhouden.

Framingonderzoek

 

Het AD (135) schreef verreweg de meeste artikelen over Sylvana Simons. In de tweede periode heeft het dan misschien het minst aantal artikelen over haar geschreven, de andere kranten hebben tussen de twee en zeven artikelen meer. Opvallend is dat in de laatste vier maanden het NRC (90) meer artikelen schrijft dan de Volkskrant (93), waardoor het over de totale tijd nog maar drie artikelen minder schrijft over Sylvana. De twee kwaliteitskranten schrijven beiden meer dan de Telegraaf (77), dat als populaire krant iets minder met de hype mee lijkt te doen.

PARAGRAAF 3.2   RESULTATEN KWALITATIEF ONDERZOEK

In dit hoofdstuk worden de resultaten die uit de analyse naar boven komen verklaard.

PARAGRAAF 3.2.1   RESULTATEN ANALYSE KRANTENARTIKELEN

Bij de onderzoeker zijn geen andere framing-onderzoeken over Sylvana Simons bekend. Daarom zijn alle frames ‘nieuw’. Uit 32 artikelen zijn frames over Sylvana verzameld. Omdat dit onderzoek zich niet richtte op een specifiek onderwerp, zijn er verschillende onsamenhangende frames gevonden. Een paar frames komen wel letterlijk terug of hebben te maken met een ander frame.

Eerste periode

14 aug 1998 AD Bounty-frame
25 maart 2000 NRC (Handelsblad) Huidskleur-als-gespreksonderwerp-frame
3 april 2004 NRC (Handelsblad) Kameleon-frame
23 okt 2005 De Telegraaf IJdel-frame
1 juli 2008 AD Sylvana-heeft-tanden-nog-frame
19 april 2010 de Volkskrant Betrokken-vrouw-frame
9 juli 2011 de Volkskrant IJdel-frame
7 sept 2012 De Telegraaf Danseres-frame

 

In de eerste periode komen verschillende frames voor. Eentje komt twee keer voor. Sylvana wordt door zichzelf in twee verschillende media met een periode van zeven jaar er tussen neergezet als een ijdel-type. In een van de berichten wordt ook een keer vertelt dat ze vaker van uiterlijk wisselt dan Madonna (Kameleon-frame). Ze mijdt haar huidskleur liever als gespreksonderwerp. Ze is volgens andere Surinamers een Bounty; een zwarte die zich gedraagt als een blanke. In 2012 doet ze mee aan het programma Strictly Come Dancing, nadat ze in de jaren negentig als danseres in Amsterdamse clubs werkte.

Tweede periode

7 okt 2014 de Volkskrant Bounty-frame
11 okt 2014 de Volkskrant Zwart-en-knap-frame
15 jan 2015 de Volkskrant Tegen-racisme-frame
18 april 2015 NRC (NEXT) Beter-dansen-dan-schrijven-frame, danseres-frame
12 mei 2015 De Telegraaf Danseres-frame
15 juli 2015 De Telegraaf Boerkini-verhaal-frame
20 juli 2015 de Volkskrant Boerkini-verhaal-frame
24 dec 2015 AD Angry-black-woman-frame

In 2014 vertelt Sylvana weer dat ze door de Surinaamse gemeenschap als Bounty wordt gezien, maar dit keer aan de Volkskrant in plaats van het AD. Ze is tegen racisme, maar bang om een Angry Black Woman genoemd te worden. Haar uiterlijk komt ook aan bod; ze mag dan zwart zijn en daardoor minder kans maken, ze is ook knap en maakt daardoor weer meer kans. Haar Boerkini-column in de Viva werd met gelach door sommigen ontvangen en ze kan beter dansen dan schrijven.

Derde periode

19 mei 2016 De Telegraaf Surinaamse-zeur-frame
20 mei 2016 AD Nederlandse-Oprah-Winfrey-frame
20 mei 2016 NRC (Handelsblad) Angry-black-woman-frame
7 juni 2016 De Telegraaf Aspirant-politica-frame
16 juni 2016 AD IJdel-frame
18 juni 2016 de Volkskrant Kameleon-frame
23 nov 2016 NRC (NEXT) Mediageniek-frame
26 nov 2016 de Volkskrant Zwart-en-knap-frame

Als Sylvana de politiek in stapt om een vuist te maken tegen racisme wordt ze een Surinaamse zeur genoemd. Ze merkt zelf ook weer op dat mensen haar zien als Angry Black Woman. Aan de andere kant komt ook weer naar voren dat ze zwart, knap en mediageniek is, ijdel ook, en zelfs de Nederlandse Oprah Winfrey genoemd kan worden. En ze verandert nog steeds graag van uiterlijk, meldt nu de Volkskrant. In deze periode komt medialogica voor. Dankzij berichten over Sylvana (bv. Dat ze zich aansluit bij DENK) gaat de bevolking over haar spreken, waardoor er nog meer berichten over haar geschreven worden.

Vierde periode

24 dec 2016 de Volkskrant Niet-alleen-tegen-frame
28 dec 2016 NRC (NEXT) Mediageniek-frame
29 dec 2016 De Telegraaf Sylvana’s-Sluwe-streek-frame
29 dec 2016 de Volkskrant Aspirant-politica-frame
31 dec 2016 AD Oh-Sylvana-zielenpiet-frame
17 jan 2017 NRC (Handelsblad) Slachtoffer-nepnieuws-frame
6 april 2017 De Telegraaf Sylvana-beledigt-frame, Tegen-racisme-frame
8 april 2017 AD Als-mens-van-vlees-en-bloed-frame

Sylvana is nog steeds tegen racisme, zo blijkt dit keer uit een artikel van de Telegraaf. Opnieuw wordt ze als aspirant-politica beschouwd die een sluwe streek heeft uitgehaald omdat ze niet alleen tegen iets wil zijn (zoals het volgens haar bij DENK is). Ze wordt in NRC.NEXT weer als ‘mediageniek’ weggezet en wordt in een artikel van het AD over het liedje Oh Sylvana genoemd, waarin haar verweten wordt een zielenpiet te zijn. Maar is ook het slachtoffer van nepnieuws volgens het NRC en probeert de 22 verdachten, zo staat in een artikel van het AD, duidelijk te maken dat zij ook een mens is van vlees en bloed.

De laatste twee artikelen gaan over de rechtszaak van Sylvana tegen de 22 mensen die zij uitkoos van alle mensen die op social media discriminerende berichten over haar schreven. Van al die mensen zullen er niet veel op DENK of Artikel 1 en al helemaal niet op Sylvana Simons zelf hebben gestemd. Ze zijn ten slotte tegen haar standpunten. Die halen ze uit de mediaoptredens en de berichtgeving over Sylvana. Het lijkt erop dat zich hier priming heeft voorgedaan: kiezers hebben op basis van berichtgeving niet op DENK of Artikel 1 of beiden stemd, vanwege de berichtgeving rondom Sylvana.

Op deze manier zijn er een paar categorieën waar meerdere frames in vallen, namelijk ‘persoonlijkheid, ‘uiterlijk’, ‘zeurpiet’, ‘politiek’, ‘dansen’ en ‘overig’.

 

HOOFDSTUK 4   CONCLUSIE EN VERANTWOORDING

In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op de hoofdvraag: hoe wordt Sylvana Simons in de media geframed? Dat gebeurt aan de hand van de vier deelvragen. Daarna wordt verantwoording afgelegd over de betrouwbaarheid van dit onderzoek.

PARAGRAAF 4.1   CONCLUSIE DEELVRAGEN EN HOOFDVRAAG

De eerste deelvraag was: Hoe werd Sylvana Simons geframed voordat zij opmerkte hoe wit televisie in Nederland is? Ze wordt neergezet als een knap persoon, die ijdel kan zijn en graag wisselt van uiterlijk. Daarnaast heeft ze een sterke persoonlijkheid (vaak op haar bek gegaan, betrokken) ondanks dat de Surinaamse gemeenschap haar als Bounty ziet.

Deelvraag 2: hoe werd Sylvana Simons geframed vanaf het moment dat zij opmerkte hoe wit televisie is tot aan haar politieke carrière? De frames gaan steeds meer om racisme. Ze is tegen racisme maar is bang om in het hokje Angry Black Woman geplaatst te worden, en ondanks dat ze misschien minder kansen heeft omdat ze zwart is, heeft ze meer kansen omdat ze knap is. Door de Surinaamse gemeenschap nog steeds als Bounty gezien.

Deelvraag 3: Hoe werd Sylvana Simons geframed tijdens haar lijsttrekkerschap bij DENK?

Ze wordt een Surinaamse zeur genoemd en ze weet dat mensen haar in het hokje Angry Black Woman stoppen. Ze is knap, zwart, mediageniek, ijdel en verandert nog steeds graag van uiterlijk.

Deelvraag 4: hoe wordt Sylvana Simons geframed sinds zij overstapte naar haar eigen partij Artikel 1? Haar overstap wordt gezien als een sluwe streek, maar ze wilde niet alleen maar tegen iets zijn. Mediageniek, maar ook een zielenpiet en slachtoffer van nepnieuws.

Hoofdvraag: hoe wordt Sylvana Simons geframed in de media?

Als een zwarte vrouw die zich als een blanke gedraagt. Ze heeft misschien wel minder kansen doordat ze zwart is, maar ook meer kansen omdat ze knap en mediageniek is. Ze is ijdel en wisselt graag van uiterlijk. Ze kan beter dansen dan schrijven. Ze vond dat haar huidskleur geen gespreksonderwerp zou moeten zijn, maar spreekt zich wel uit tegen racisme, al wil ze niet in het hokje Angry Black Woman gestopt worden.

Al komen enkele frames twee of drie keer voor, ze wordt niet eenduidig geframed. De onderwerpen waar de frames over gaan zijn wel samen te vatten in ‘persoonlijkheid, ‘uiterlijk’, ‘zeurpiet’, ‘politiek’, ‘dansen’ en ‘overig’.

Uit het onderzoek kan opgemaakt worden dat de media zelf geen standpunt innemen wat betreft Sylvana – op columns na misschien. Racistische teksten (over Sylvana) komen alleen voor als quote van andere mensen of reacties op social media.

PARAGRAAF 4.2   VERANTWOORDING

De betrouwbaarheid van het onderzoek hangt onder andere af van het aantal berichten dat is onderzocht. In dit geval twee per krant in vier door de onderzoeker bedachte periodes. Dat is niet veel om tot een betrouwbare conclusie te kunnen. Toch kan het een beeld schetsen van de framing in een krant over Sylvana, aangezien de artikelen over een strekking van minimaal zes jaar en acht maanden (de Volkskrant) tot achttien jaar en acht maanden geven (het AD) zijn gepubliceerd.

Aangezien in dit onderzoek is gekozen berichtgeving over een persoon te onderzoeken, zijn de frames nogal verstrooid. Daardoor is er een mogelijkheid dat als iemand anders hetzelfde zou onderzoeken, bij de kwalitatieve analyse andere resultaten vindt. Dat hangt ook af van het feit of die persoon precies dezelfde selectie van de artikelen hanteert of niet. Als die persoon dezelfde artikelen zou onderzoeken, is de kans wel redelijk aanwezig dat dezelfde frames worden aangetroffen. De toetsbaarheid voor het kwalitatieve onderzoek is dus niet te garanderen; het onderzoek geeft meer een indicatie van de berichtgeving uit verschillende kranten over Simons. Voor de kwantitatieve ligt dat anders. De toetsbaarheid is daarin wel grotendeel te garanderen. Als iemand dezelfde zoekinstellingen invult als bij dit onderzoek, moet het resultaat hetzelfde zijn. Dit is dan wel weer afhankelijk van LexisNexis, dat op een later moment berichten uit een bepaalde periode toe kan voegen. Maar over het algemeen zouden de resultaten niet veel van elkaar moeten verschillen.

De interne validiteit van dit onderzoek is hoog, omdat de kans op systematische fouten zoveel mogelijk is ingeperkt. Elke keer als de instellingen in LexisNexis werden ingevoerd, controleerde de onderzoeker of de site de juiste instellingen had overgenomen. De kans dat dit verkeerd is gegaan, is daardoor klein. De externe validiteit is minder hoog. Twee artikelen per krant per periode is niet heel veel. De frames die daarin werden gevonden, zijn (op enkele frames na) ook nog heel divers. Maar nogmaals, het geeft wel aan hoe de kranten over Sylvana Simons berichten.

Het onderwerp is relevant, omdat het actueel is. Sylvana is sinds 18 mei 2016 bij tijd en wijlen groot in het nieuws geweest (DENK, Oh Sylvana, Artikel 1, rechtszaak). Daarbij speelt racisme ook een hoofdrol. Daarom kan het geen kwaad om te kijken of de media niet per ongeluk of met opzet tot racisme aanzetten. Uit dit onderzoek blijkt dat dat niet zo is.

 

 

BIBLIOGRAFIE

 

Boer, C. O. N. N. I. E. de, & Brennecke, S. W. A. N. T. J. E. (2009). Media en publiek. Den Haag, Nederland: Boom Lemma.

Brants. (2015). In Brants, Journalistieke Cultuur in Nederland. Amsterdam: Amsterdam University Press.

LexisNexis. (2017, April 2). Zoekterm ‘Sylvana Simons’. Opgehaald van LexisNexis: http://academic.lexisnexis.nl.lib.fontys.nl/?language=nl&verb=sf&sfi=AC01NBSimplSrch

Smaad-laster-advocaat. (z.j.). Smaad en laster tav publiek figuur. Geraadpleegd van https://smaad-laster-advocaat.nl/smaad-en-laster-tav-publiek-figuur/ op 16 april

Vasterman, P. E. T. E. R. (2015). Mediahype: de turbo van de nieuwsvoorziening. In J. O. Bardoel, & H. U. U. B. Wijfjes (Red.), Journalistieke cultuur in Nederland (2e ed., pp. 183-203). Amsterdam, Nederland: Amsterdam University Press.

Gagestein, S. A. R. A. H. (2014, 16 september). Verleid het brein met framing [Blogpost]. Geraadpleegd op 17 april, 2017, van http://www.psyblog.nl/2014/09/16/framing/

Vasterman, P. E. T. E. R. (2012, 27 augustus). Medialogica. Ogenkleppenwerkelijkheid met grote gevolgen [Blogpost]. Geraadpleegd op 17 april, 2017, van https://vasterman.blogspot.nl/2012/08/oogkleppenwerkelijkheid-met-grote.html

Vossen, M. (n.d.). Onderzoek: Framing the public debate about global poverty. Retrieved June 10, 2017, from http://mirjamvossen.nl/onderzoek/

Eindhovens Dagblad, 2016

 

 

BIJLAGE 1: Framing-analyse krantenberichten

Artikel:

Noteer auteur, titel, datum, bron en aard van het artikel (zie voorbeeld bij No.1)

Wat is het probleem? Wat is de oplossing? Wie is verantwoordelijk? Suggestie voor

FRAME?

1 Henk Langerak, ‘Sylvana wil niet alledaags zijn’, 14 augustus 1998, Sylvana Simons, AD/Algemeen Dagblad Volgens de Surinaamse gemeenschap negeert ze haar afkomst. Sinds ze anderhalf jaar oud was, is ze in Nederland. Ze kent Surianame helemaal niet. Ze vergelijkt het met artiesten die bezit worden van hun publiek, die moeten aan een bepaald verwachtingspatroon voldoen. Dat wil Sylvana niet. Het publiek moet haar zien zoals zij zichzelf ziet: Nederlandse met een andere kleur.

 

 Bounty-frame

 

 

2 Japke-D. Bouma, ‘Neutrale waardigheid’, 25 maart 2000, Sylvana Simons, artikel, NRC Handelsblad, Huidskleur zou geen issue mogen zijn Ze zou het leuk vinden als het station zich met haar profileert Het station, Sylvana, maatschappij Huidskleur-als-gespreksonderwerp-frame
3 Monique Snoeijen, ‘Sylvana met boeken: ik ben een doorsnee lezer’, 3 april 2004, Sylvana Simons, NRC Handelsblad

 

Ze verandert vaak van uiterlijk, als dat een probeem te noemen is. Ermee doorgaan als ze dat wil, stoppen als ze het niks vindt. Zij zelf. Ze vindt het leuk, dus gaat ze ermee door. Kameleon-frame
4 ?, “Je moet in jezelf geloven”, 23 oktober 2005, Sylvana Simons, De Telegraaf Ze had er graag net iets anders uitgezien Ze maakt zich er niet al te druk om. Maakt zich wel altijd op voor ze op televisie komt. Sylvana IJdel-frame
5 Albert Kok, ‘Sylvana geniet van wat ze wel heeft’, 1 juli 2008, Sylvana Simons, AD/Algemeen Dagblad Ze is vaak op haar bek gegaan Ze heeft al haar tanden nog Sylvana Sylvana-heeft-tanden-nog-frame
6 Natalie Huigsloot, ‘Iedereen is alleen bezig met scoren’, 19 april 2010, Sylvana Simons, de Volkskrant, haar eigen talkshow en wat voor vrouw zij is Vorig jaar kwam er einde aan samenwerking met RTL Nu heeft ze eigen talkshow op NPS Sylvana en mensen om haar heen. Ze is betrokken, daardoor kan ze ook een talkshow dragen. Betrokken-vrouw-frame
7 Haroon Ali, ‘De keuzes van Sylvana Simons’, 9 juli 2011, Sylvana Simons, Interview, de Volkskrant Negen van de tien vrouwen zien alleen wat er mis met ze is. Daar heeft zij geen last van. Maar ze wil er wel zo goed mogelijk uitzien. Sylvana IJdel-frame
8 Vanessa Bontje, ‘Erkenning voor danseres in Sylvana Simons’, 7 september 2012, Sylvana Simons, De Telegraaf Haar ouders dachten dat er geen geld in te verdienen was Ze deed toch een dansopleiding, begon een carriere als dansers, maar ging later presenteren. Ze deed later mee aan Strictly come dancing en kreeg daar erkenning voor. Sylvana Danseres-frame
9 Robert Vuijsje, ‘Covergirl’, 7 oktober 2014, Sylvana Simons, reeks interviews over afkomst, de Volkskrant Sylvana verbrak volgens andere Surinamers een verbond door dingen te doen die afwijkend waren Het moet normaal zijn dat iemand met Surinaamse afkomst op tv is Acceptatie van Surinamers, of tv-zenders die meer Surinamers op tv laten komen Bounty-frame
10 Kas Woudstra, ‘Sylvana’s zwart-witte wereld’, Kas Woudstra, 11 oktober 2014, Opinie en debat, de Volkskrant Sylvana zegt minder kans te hebben omdat ze zwart is Maar ze is wel knap, dus dat geeft haar weer meer kans Haar uiterlijk Zwart-en-knap-frame
11 Robert Vuijsje, ‘Een film over alledaagse vooroordelen en raciale stereotypen in Amerika die alles zegt over het onuitgesproken racisme in Nederland (…)’, 15 januari 2015, artikel, de Volkskrant Er is onuitgesproken racisme in Nederland Nederlanders zouden onder andere daarom de film Dear White People moeten zien Nederlanders Tegen-racisme-frame
12 Marcel van Roosmalen, ‘Marcel Sylvana’, 18 april 2015, NRC.NEXT Sylvana schreef op Facebook een bericht over haar aankomende columns bij Viva. Marcel van Roosmalen vindt dat ze geen schrijftalent heeft. Ze kan het beter bij dansen houden Sylvana Beter-dansen-dan-schrijven
13 Vanessa Bontje, ‘Plakband houdt Sylvana bij elkaar!; tv-ster betaalt flinke prijs voor nieuwe klus’, 12 mei 2015, Sylvana Simons, interview, De Telegraaf Ze is geen 20 meer Het is loodzwaar, maar ze leren met de echte choreografen Sylvana Danseres-frame
14 Rob Hoogland, ‘Burkini; Kringen’, 15 juli 2015, Nieuws, De Telegraaf Sylvana schreef een opzienbarend  verhaal in een column van haar in de Viva, de schrijver probeerde dat ook, maar het lukte hem niet Niet iedereen heeft talent Rob Hoogland Boerkini-verhaal-frame
15 Arthur van Amerongen, ‘Boerkiniporno’, 20 juli 2015, de Volkskrant Sylvana schreef een opzienbarend  verhaal in een column van haar in de Viva, Ze had die column in de Viva niet af moeten (kunnen) dwingen Viva en Sylvana Boerkini-verhaal-frame
16 Eefje Oomen, ‘Ik leef niet voor mijn imago’, 24 december 2015, Sylvana Simons, interview, AD/Algemeen Dagblad Ze is bang in het hokje van Angry Black Woman geplaatst te worden, maar vindt wel dat ze iets moest zeggen Ze ging erop in, commotie volgde Sylvana Angry-Black-Woman-frame
17 ?, ‘Syllie’, 19 mei 2016, De Telegraaf DENK bestond al uit opvallende types, nu zit Sylvana daar ook nog eens bij Ze had zich daar nooit bij aan moeten sluiten Sylvana Surinaamse-zeur-frame
18 Annemart van Rhee, ‘Stoer wijf of carrierebitch?’, 20 mei 2016, Kenneth Leeuwin, profiel, AD/Algemeen Dagblad Criticasters: ze is onnavolgbaar en opportunistisch Haar broer vindt dat juist goed, want ze toont lef, maar ze is ook sterk en heeft inlevingsvermogen. Sylvana Nederlandse-Oprah-Winfrey-frame
19 Andreas Kouwenhoven en Thomas Rueb, ‘Zwartje? Nee, dat is niet grappig; Politieke beweging DENK’, 20 mei 2016, Anousha Nzume, interview, NRC Handelsblad Sylvana wordt gezien als angry black woman, zoals ze het zelf verwoordt, maar dat wil ze niet Of Sylvana zal minder uitgesproken moet zijn, of de maatschappij zal haar acties anders moeten gaan zien. Sylvana voor de keuzes die ze maakt, de maatschappij hoe ze haar zien Angry-Black-Woman-frame
20 ?, ‘Haagse worsteling met Sylvana’, 7 juni 2016, De Telegraaf Sylvana reageert niet op commentaar Ze moet eens vertellen wat ze ervan vindt dat haar partijgenoten de Armeense genocide ontkennen Sylvana Aspirant-politica-frame
21 Ozkan Akyol, ‘Monddood’, 16 juni 2016, column, AD/Algemeen Dagblad DENK-oprichters betrokken bij duistere zaken, Sylvana heeft zich daarbij aangesloten Ze had ook een eigen beweging kunnen beginnen Sylvana IJdel-frame
22 Jossine Modderman en Arno Kantelberg, ‘Modisch profileren doe je zo’, 18 juni 2016, de Volkskrant Sylvana heeft geen zelfspot Ze moet zelfspot krijgen Sylvana Kameleon-frame
23  Sheila Kamerman, ‘Direct, zwart en vrouw erger kan niet’, 23 november 2016, artikel, NRC.NEXT Er wordt sterk gereageerd op Sylvana Simons Komt volgens haar sympatisanten doordat ze een sterke, mediagenieke zwarte vrouw is die durft te spreken over gevoelige onderwerpen. Sommige mensen kunnen dat niet hebben. Sylvana Simons voor hoe zij doet, de maatschappij over hoe zij hier mee omgaan Mediageniek-frame
24 Peter Middendorp, ‘Irritant’, 26 november 2016, Column, de Volkskrant Sylvana wordt irritant gevonden Het komt omdat ze zwart is, met een sterke mening maar ook omdat ze knap is. Sylvana Zwart-en-knap-frame
25 Hassen Bahara en Nadia Ezzeroili, ‘Sylvana Simons richt eigen partij op: Artikel 1’, 24 december 2016, Sylvana Simons, de Volkskrant “’Denk appelleert aan boosheid en gedijt bij polarisatie’, aldus de politica” Ze verlaat Denk en richt eigen partij op. DENK is verantwoordelijk voor de polarisatie (volgens Sylvana), Sylvana zelf is verantwoordelijk voor de oplossing: ze stapt eruit en begint een eigen partij. Niet-alleen-tegen-frame
26 Bas Blokker en Alex van der Hulst, ‘Vertrek Simons maakt weinig los bij aanhangers DENK’, 28 december 2016, NRC.NEXT Sylvana is weg bij DENK Blijkbaar maakt dat veel aanhangers niet uit De oprichters en aanhangers van DENK. Mediageniek-frame
27 Inge Lengton, ‘Sylvana’s sluwe streek’, 29 december 2016, o.a. Kamer van Koophandel, De Telegraaf Sylvana richtte in het geheim haar eigen politieke partij op Sylvana’s-sluwe-streek-frame
28 Bert Wagendorp, ‘De Gouden Sylvana’, 29 december 2016, column, de Volkskrant De prijs is niet voor een aspirant-politicus met het minste politieke gevoel Toch verdient ze hem Sylvana voor haar acties, de media voor de aandacht voor haar Aspirant-politica-frame
29 Henk den Ridder, ‘Natuurlijk ging het liedje wel over Sylvana Simons, 31 december 2016, artikel, AD/Algemeen Dagblad Rob van Daal ontkende dat het liedje ‘Oh Sylvana’ over Sylvana Simons ging Nu geeft hij toch toe dat het over Simons ging Rob van Daal Oh-Sylvana-zielepiet-frame
30 Peter Zantingh, ‘Zo simpel kan het exploderen en ontkennen heeft geen enkele zin’, 17 januari 2017, NRC Handelsblad Op een satirische sportsite stond dat Simons het zwarte scheidsrechterstenue wilde afschaffen. Een andere site nam dat bericht over. Lezers geloofden dat het echt was. Uiteindelijk haalde de nieuwssite het eraf. Maar sommige lezers geloofden het nog steeds. De schrijver van het satirische artikel, de nieuwssite die het deelde. Slachtoffer-van-nepnieuws-frame
31 Saskia Belleman, ‘Trek een zak over je rotkop en stik!’, 6 april 2017, tenlasteleggingen tegen verdachten, De Telegraaf Mensen beledigden Sylvana Simons 22 van hen worden nu vervolgd Sylvana, zij klaagt ze aan Tegen-racisme-frame
32 Victor Schildkamp, ‘Oprotten naar het oerwoud’, 8 april 2017, AD/Algemeen Dagblad Mensen schreven discriminerende dingen over haar op social media Ze wil hen laten zien dat ze ook een mens is De 22 mensen Sylvana-als-mens-van-vlees-en-bloed-frame

 

 

 

Beoordeling Onderzoeksredactie

Van de Onderzoeksredactie hebben we tot nog toe geen beoordeling gekregen.

Waarschijnlijk gaat het er zo uitzien:

Onderzoek                                            Goed                              Dit is een voorspelling van mij

Betoog                                                   Goed                              Dit is al een beoordeling van Mark Mol

Debateren en presenteren            Voldoende                   Dit is een voorspelling van mij

Ik keek van tevoren erg uit naar de Onderzoeksredactie. Iedereen die deze periode al gedaan had, vertelde dat je best veel vrije tijd hebt tijdens dit project. Omdat ik de Vrije Ruimte grotendeel nog moest regelen aan het begin van dit project, vond ik dat wel fijn. Achteraf gezien vond ik het ook wel meevallen. Ja, we hadden veel vrije dagen, maar die heb je ook wel nodig. Desalniettemin een heel leuk project trouwens.

Onderzoek

Het onderzoek, dat ik met Lisa van Gerven doe, gaat vanaf het begin al goed. Een onderwerp (Ritalin) ligt snel klaar en informatie opzoeken verloopt vlot. Bijna iedereen die we benaderen, wil meewerken. Zo hebben wij al behoorlijk snel vier interviews achter de rug. Dan komt het assessment in zicht. Vanwege onze vlammende start, kunnen wij het ons veroorloven om het onderzoek twee weken op een iets lager pitje te zetten en ons werk voor het assessment af te maken.

Betoog

Voor het betoog nam ik een onderwerp dat ik toevallig in een krantenbericht voorbij zag komen. Voormalig baas van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst Pieter Cobelens vertelde daarin dat met camerabeelden en big data aanslagen voorkomen kunnen worden. Ik ben het met hem eens dat Veiligheidsdiensten die gegevens mogen gebruiken om (mogelijke) daders op te sporen. Ik schreef er een betoog over van 750 woorden dat direct met een ‘goed’ beoordeeld werd.

Debatteren en presenteren

StudTalk

Mijn StudTalk verloopt niet zo als ik had gehoopt. Mijn plan was om tien minuten over Macedonië te spreken, omdat ik daar door project Buitenland wel een kleine expert in was geworden. Tot ik opeens de dag voor mijn StudTalk vernam vernam dat Roger Moore, de derde officiële Bond-acteur, 23 juni was overleden op 89-jarige leeftijd. Aangezien ik fan ben van de Bond-films en Roger Moore daardoor bewonder, kostte het mij niet veel tijd voor ik mijn eerste idee van tafel gooide. Ik deed snel research naar Roger en zette die avond een PowerPoint-presentatie over hem in elkaar. De volgende dag hield ik als eerste mijn presentatie. Het ging niet helemaal zoals ik had gehoopt. Ik had tien dia’s, waardoor ik telkens heen-en-weer liep tussen het scherm en de computer om door te klikken naar het volgende scherm. Daardoor voelt het voor mij alsof ik er heel gehaast uitzag. Daarnaast speelden mijn zenuwen ook een rol, waardoor ik er misschien ook wel onrustig uitzag. Het geluid werkte helaas niet toen ik een filmpje wilde laten zien. Dat maakt dat ik er niet helemaal tevreden mee was, maar achteraf kreeg ik wel goede reacties.

Debatteren

Debatteren is niet mijn sterkste kwaliteit, maar het gaat redelijk. Bij de ene stelling vind ik het moeilijker om een kant te kiezen dan bij de andere. Ik probeer altijd wel zo goed mogelijk research te doen maar af en toe heb ik daar heel weinig tijd voor. Een keer struikelde ik echt over mijn woorden, de andere keren kwam het er best vlot uit.

Beoordeling Mediaredactie

 

Eindbeoordeling Mediaredactie

 Algemene gegevens

 Student
Boom,Dennis D.
 Beoordelaar
Ilievski,Devid D.
 Datum
2017-05-12
 Eindoordeel
5.0
 Datum herkansing
2017-06-07
 Beoordelaar herkansing
Ilievski,Devid D.
 Eindoordeel herkansing
5.0

 Algemene feedback en eventueel reparatieadvies

​Je bent heel aardig op weg. Het is alleen nog niet een samenhangend geheel. In je theoretisch kader benoem je vier theorieen maar drie daarvan komen niet meer terug (in de resultaten en conclusies) in je verslag. Verder is de reflectie op de kwaliteit nog te summier en warrig. Behandel de onderzoeksbegrippen apart. En behandel per alinea een inhoudelijk punt voor of tegen betrouwbaarheid/interne en externe validiteit. Dus mocht je drie of vier punten ten aanzien van de betrouwbaarheid hebben, levert dat evenzoveel alinea’s op.

 Journalistiek dossier

 Beoordelaar
Ilievski,Devid D.
 Datum
2017-05-04
 Oordeel
Voldoende

 Feedback en eventueel reparatieadvies

Beste Dennis, je bent een bedachtzame jongen die zijn woorden wikt en weegt. Dat is goed, maar soms duurt het wel erg lang voordat er wat bij je uitkomt. Ik heb soms het idee dat je erg twijfelt. Dat is nergens voor nodig, want je kunt je gedachten goed onder woorden brengen.
Het aantal journalistieke producties is weinig. Een kritiekpunt. Ook hier mag wat meer tempo in zitten. Een tip van de co’s: als je iets wil, zet er dan wat tempo achter. Bel of stap op iemand af. Zo kan je veel meer bereiken.
Overigens denk ik dat je beter tot je recht komt bij een onderzoeksredactie dan een allround-nieuwsredactie. Je bent naar het idee van de co’s een journalist die in een zaak duikt en daar het onderste steen boven probeert te krijgen.
Je verslag over de praktijkdagen is prima. Je hebt genoeg en diverse dagen gelopen en reflecteert hier en daar redelijk goed op het vak.

 Onderzoeksverslag

 Beoordelaar
Ilievski,Devid D.
 Datum
2017-05-12
 Oordeel
Onvoldoende

 Feedback en eventueel reparatieadvies

​Je gaat voor de herkansing want je wilde het goed afronden voordat je het inlevert.

 Kennistoets Journalism Studies Verbreding

 Cijfer:  6.7
 Herkansing:

Deze beoordeling toont aan dat ik de stof voor de toets ruim voldoende beheers, dat mijn producten en verkenning van het journalistieke werkveld prima zijn en nog maar een paar verbeteringen hoef door te voeren in mijn onderzoek.

Competenties

Uit deze beoordeling blijkt wel dat mijn reflectie op het vak en reflectie op maatschappelijke verschijnselen en ontwikkelen voldoende zijn.

Het verloop van mediaredactie

Een best leuk project, waarvan de redactie zelf voor mij nog het minst lekker liep. Ik pitchte iedere dag wel een onderwerp, maar het maken verliep bij verschillende onderwerpen niet soepel. Omdat we maar zes dagen hadden, verloor ik kostbare tijd. Ik werd wel weer geïnspireerd door een co van mij die heel creatief is. En dat is juist wat ik al anderhalf jaar mis, creativiteit. Door hem begon ik ook steeds meer ideeën te krijgen, al waren het in het begin wat meer ludieke. Nu krijg ik ook meer ideeën voor echte journalistieke producten.

Ik vond het ook lastig om opeens wetenschappelijk te moeten schrijven voor het onderzoek. Dit kostte me een paar weken om daaraan te wennen. Uiteindelijk heb ik het later afgemaakt, omdat ik mij wilde focussen op het tentamen. Toen ik het inleverde voor de herkansing, had mijn begeleider mijn onderzoek nog maar een keer bekeken (en dan nog alleen de inleiding, theoretisch kader en onderzoeksopzet). Ik kreeg daarna nog feedback van hem hoe ik het nog beter moest maken, wat ik ook heb gedaan.

De praktijkdagen verliepen bij mij voortreffelijk, al heb ik mijn toekomstige werkplek nog niet gevonden. Ik keek rond op de redacties van Villamedia en NOS, woonde in in Londen een opname van College Tour bij, mcoht tijdens een uitzending van Radar in de regiewagen zitten, was bij een lezing van de NVJ over vloggen in de journalistiek en liep een dagje mee met een rechtbankverslaggever.

Toen Julian Klop het voor elkaar kreeg om na de opname van CT in Londen even met Twan te vloggen (wat ik voor hem ook gefilmd heb), bekroop mij al het gevoel dat ik ook eens iets moest regelen met Twan omdat ik hem al zo lang bewonder. Vloggen is niet echt iets voor mij, dus bedacht ik later dat ik hem eigenlijk wel wil interviewen op de FHJ in de kantine. Na de opname van CT met Arjen Lubach in Amsterdam vroeg ik het hem. Dit studiejaar ging voor hem niet lukken, maar in september was er wel iets mogelijk.

 

Chris Bajema: “Ik moet nog steeds elke dag een drempel over”

Aankomende zomer beginnen 400 honderd kersverse studenten in Tilburg aan de opleiding journalistiek. De meesten van hen zullen niet vanaf de eerste dag freelance-waardige journalistieke producties maken. De eerste stap naar hun bestaan als journalist is inspiratie opdoen.

In de introductieweek staat de nieuwe studenten een paar opdrachten te wachten. Een daarvan houdt in dat ze verhalen op straat moeten gaan zoeken. Om die taak iets makkelijker te maken, krijgen ze van tevoren van twee journalisten te horen hoe zij dat doen. Een van hen is Chris Bajema, of zoals hij zijn podcastserie noemt, ‘man met de microfoon’. In het onderstaande interview legt hij zijn werkwijze uit en geeft tegelijkertijd tips over hoe je mensen op straat het beste kunt interviewen.

JOURNALISTIEKE INNOVATIE

TRAILERS VOOR JOURNALISTIEKE PRODUCTIES

De journalistiek zoekt steeds naar nieuwe manieren om een publiek te trekken. Sites zoals Upworthy richten zich daar compleet op.

De kwestie hoe je publiek trekt, werd ook besproken tijdens de Power of Narrative-conferentie in Boston twee jaar geleden. Dat schrijft Paulien Bakker in een verslag van de conferentie voor ‘De nieuwe reporter’. Tijdens de conferentie stelt Amy O’leary, hoofdredactrice van Upworthy, de vraag wat het digitale equivalent is van de krant naar de voordeur gooien. Daarmee bedoelt zij hoe je de aandacht van het publiek krijgt en vasthoudt.

O’leary geeft daar zelf een rijtje antwoorden op, maar richt zich vooral op de journalistieke producties zelf. Ik mis daarin nog een antwoord op hoe je een publiek trekt voordat de krant opengeslagen wordt (het moment dat hij naar de voordeur gegooid wordt). Ik denk dat een equivalent daarvoor ‘een trailer’ is.

Het begrip ‘trailer’ is natuurlijk bekend van de filmwereld. Trailers verschijnen maanden voordat een film in de bioscoop draait al op internet, om mensen te laten weten dat deze film wordt gemaakt en over een tijdje in de bios te zien is. De trailer zelf moet prikkelend zijn; mensen moeten die film willen gaan kijken. Het verhaal moet dus in 2 à 3 minuten enigszins duidelijk worden,  zonder te veel cruciale informatie prijs te geven. Bij films is het dan nog zo dat er dichter naar de première toe nog meestal twee verschillende trailers verschijnen, om de mensen echt nieuwsgierig te maken en hen over te halen naar de bios te gaan.

Voor journalistieke producties kan dat ook werken, zo vermoed ik. Daarom leg ik het dan nog prille idee voor aan Pim Wijers, hoofdredacteur van Filmblad Preview die ik voor een van mijn eigen projectjes interview. Ik vertel hem mijn idee om voor langere journalistieke producties (longreads, podcasts) trailers te maken omdat mensen de productie anders maar net voorbij moeten zien komen. Pim: “Ik vind wel grappig dat je zegt dat mensen het maar net moeten zien als jij iets schrijft en publiceert. Dat geldt ook voor die trailer, die moeten mensen ook maar ook net tegenkomen natuurlijk. Je vergroot dan wel je kansen dat mensen het al zien omdat ze dan twee contactmomenten hebben met je stuk in plaats van een, dus dat is al een voordeel.”

Hoeveel verschil het maakt, is lastig te voorspellen. Toch lijkt mij de kans op een groter publiek op deze manier veel groter. Hij zet mij ook aan het denken over waar je het filmpje deelt. “In de filmindustrie heb je ook trailers, daar wordt ruimte voor gekocht voor een voorstelling in de bioscoop. Dus dan heb je al een contactmoment.  Op internet moet je ook maar net zorgen dat mensen die trailer gaan zien. Dus dat is heel belangrijk, hoe die aan de man wordt gebracht.”, vertelt Pim.

De beste manier lijkt mij om het filmpje op Youtube te posten en dan te delen via social media. Als het kan via de kanalen van het medium waar de productie voor is.

Wat wordt er al gedaan?

De Correspondent kondigt artikelen vaak van tevoren al aan om de kennis van hun community te gebruiken. Zelfs een dag voor de inleverdatum van het assessmentportfolio verschijnt er een oproep.

Intro en kop van het aankondigende artikel

Journalistieke Innovatie

De oproep aan het einde van het artikel

Journalistieke Innovatie

Aankondigingen gebruikt De Correspondent dus wel al. Maar geen trailers.

Waar wel al trailers voor worden gemaakt – naast films – zijn boeken en strips. Op het Youtube-kanaal van het Eye staat zelfs het filmpje ‘Zo maak je een boektrailer’, waarin tips worden gegeven om een boektrailer te maken.

Schrijfster Cis Meijer heeft op haar YouTube kanaal een boektrailer van haar boek VAL staan. Die trailer lijkt op wat ik in gedachten had voor de trailers van journalistieke producties: witte teksten op een zwarte achtergrond die kort verklaren waar het item over gaat. Daar tussen toepasselijke beelden laten zien, bijvoorbeeld van beelden van het onderwerp van het item en/of beelden van de de geïnterviewde personen. En als het even kan met een passend muziekje eronder.

Lange journalistieke artikelen bestaan vaak uit duizend woorden of meer. In ieder geval zijn die een stuk korter dan een boek, al zijn er natuurlijk ook journalistieke boeken. Maar voor een echt artikel hoeft een trailer maar 30 seconden te duren vermoed ik. Ter vergelijking: de Trailer van het boek VAL duurt een minuut en dertien seconden.

In de beschrijving van de innovatieve ontwikkeling staan een paar ‘regels’ die als tips opgevat moeten worden. Zo denk ik dat iedere journalist vrij zou moeten zijn in de keuzes die hij/zij neemt voor het maken van een trailer. Ze moeten de inhoud zelf kunnen bepalen. Dan kunnen ze hun creativiteit daarop loslaten. De lengte van de trailer mogen ze dus ook zelf bepalen.

Ook zijn ze vrij in de lengte van het item waar ze een trailer van maken. Al lijkt mij het minimum voor geschreven artikelen een lengte van duizend, voor podcast of radiostukken een lengte van 10 minuten en voor filmpjes (waar het vaker voor wordt gedaan, zoals bij documentaires) ook 10 minuten.

Voor dit idee denk ik vooral al websites met langere journalistieke producties. Daarbij denk ik dus ook aan De Correspondent. Ik heb het idee aan Rob Wijnberg voorgelegd. Tijdens het assessment zal ik zijn reactie bespreken.

Ook denk ik aan De Groene Amsterdammer. Ik laat Daphne van Paassen mijn idee voorleggen aan de redactiechef van het weekblad, Evert de Vos. Hij reageert dat hij wel iets in dat idee ziet. ‘De Groene’ heeft tegenwoordig een Facebook Marketeer, zo schrijft hij, aan wie ik mijn idee kan voorleggen. De contactgegevens van die persoon moet ik echter op dit moment nog krijgen. Ook diens reactie bespreek ik tijdens het assessment.

 

ONDERZOEKSDOSSIER (niet voor het assessment)

Het project ‘Onderzoeksredactie’ staat bovenal in het teken van het onderzoek. Als student krijgen we veel vrijheid. De keuze voor een onderwerp, de vorm van het journalistieke product en de mediavorm ligt bij ons. Die vrijheid is fijn, maar je moet daar natuurlijk verstandig mee omgaan en overwogen keuzes maken. Competenties die deze periode centraal staan zijn: verzamelen, evalueren en reflecteren op maatschappelijke verschijnselen en ontwikkelingen.

De onderzoeksvraag

Voor het brainstormcollege hadden Lisa en ik beide al een idee. Ik vond het puntensysteem van woonverenigingen – waar ik een paar dagen eerder over hoorde uit persoonlijke kring – opmerkelijk, Lisa hoorde vanuit haar omgeving verontrustende geluiden over het medicijn Ritalin. Tijdens het college bedachten we nog twee onderwerpen, maar het medicijn Ritalin domineerde onze discussies. Met name toen we erachter kwamen dat Ritalin onder de Opiumwet valt en dus eigenlijk een drug is, besloten we ons op dit onderwerp te storten. Onze hoofdvraag vormde zich vanzelf aan de hand van alle negatieve berichten over Ritalin: waarom wordt Ritalin nog steeds voorgeschreven en geslikt?

Om antwoord te kunnen geven op deze vraag, moeten wij eerst het een en ander uitzoeken over het medicijn zelf. Zo komen wij op een lijst deelvragen. Die vragen zijn verdeeld over vijf hoofdstukken, waar onze documentaire aandacht aan zal besteden: de werking en bijwerkingen van het medicijn Ritalin, de diagnose ADHD, Ritalin gebruiken zonder de diagnose ADHD, de Opiumwet en als laatste illegaal Ritalin kopen.
1. Hoe werkt het medicijn Ritalin eigenlijk?  
Welke bijwerkingen heeft het? 
Zijn de bijwerkingen anders bij kinderen dan bij volwassenen?  
2. Wordt de diagnose ADHD te snel en makkelijk gesteld?  
Naar welke aspecten wordt er gekeken voordat er een diagnose wordt gesteld? 
Waarom blijven psychologen en psychiaters Ritalin voorschrijven bij een diagnose ADHD? 
  Kan ADHD behandeld worden zonder medicijnen?  
3. Wat zijn de consequenties voor mensen die Ritalin slikken, als ze geen ADD of ADHD hebben?  
Hoe werkt het medicijn bij mensen zonder ADHD? 
Kan je zonder ADHD toch een keer Ritalin innemen? 
4. Beseffen ADHD’ers dat Ritalin onder de Opiumwet valt? 
Beseffen ouders dat zij hun kinderen dus doping geven?  
5. Hoe makkelijk is het om zonder voorschrift Ritalin te krijgen?

Het logboek

In de eerste week zijn we met de research begonnen. We kwamen erachter wat voor medicijn het is. Lazen dat het tegen ADHD en ADD gebruikt wordt, maar dat er veel bijwerkingen zijn. Daarnaast zijn we meteen belangrijke instellingen op gaan zoeken.

In de tweede week breidden we onze research uit. Lisa neemt contact op met een paar instellingen, maar ook met een huisarts en psycholoog die in Mierlo werken. Zelf probeerde ik te ontdekken hoe de regelgeving rondom in andere landen in elkaar steekt, heb een interviewafspraak gemaakt met een vriend die Ritalin heeft geslikt voor zijn ADHD, een online apotheek gezocht die Ritalin zonder voorschrift verkoopt.

In de derde week beginnen we aan de interviews. De eerste is op dinsdag met de onderzoekster van de IVM, de tweede op vrijdag met Jasper kenmerken van ADHD heeft en daar meerdere medicijnen voor heeft gehad, waaronder Ritalin. Ook stuur ik een mail naar Ritalin-kopen, een site waarop je zonder voorschrift Ritalin kunt bestellen. Daar heb ik tot en met 9 juni mailcontact mee. Wij krijgen zelfs zonder het te vragen vier pillen Ritalin opgestuurd.

In de vierde week interviewen wij de huisarts van Lisa. Wij krijgen haar professionele houding tegenover Ritalin te horen maar ook haar persoonlijke, wat wel een leuk contrast geeft. Drie dagen later, op vrijdag, interviewen wij een psychiater over het medicijn. Hij heeft meteen na ons interview een afspraak staan, dus we moeten snel filmen. Dat moet ook écht, want de accu van de camera geeft nog maar vijftien minuten aan. We zijn nét op tijd klaar met het interview.

In de vijfde week staat het onderzoek bij mij op een wat lager pitje. Ik ben druk bezig om mijn Vrije Ruimte en andere opdrachten voor het assessment binnen twee weken af te krijgen voor de deadline van het assessmentportfolio.

In de zesde week focus ik me ook meer op het assessment, maar heb ik wel de tijdlijn grotendeel in elkaar gezet.

In de zevende week hebben we op de woensdag drie interviews gehouden: ‘s ochtends in Mierlo met een Psychiatrisch verpleger, ‘s middags in Rotterdam met een moeder en zoontje die beiden ADHD hebben en op dezelfde plek hebben we een psychologe een van haar cliënten laten interviewen. In Rotterdam verliep het nogal chaotisch. Wij zouden eigenlijk Rob Pereira (van belangenorganisatie Impuls &Woortblind en moeder en zoon interviewen, maar Rob bracht ons opeens die psychologe en haar cliënt, die ADHD heeft. Wij hadden dit niet voorbereid en hij wilde ook niet op beeld, dus we filmden de psychologe terwijl zij vragen aan hem stelde. Pereira had geen tijd meer voor een interview, dus ik heb de vragen naar hem ge-e-maild. Ook heb na woensdag gewerkt aan de tool.

De geschiedenis van Ritalin
Timeline JS

Twee bronnenkaarten

Bronnenkaart mondelinge bronnen

Onderzoeksvraag: Waarom wordt Ritalin nog steeds voorgeschreven en geslikt?

 

Algemene bronnen:      Relevantie Contactgegevens/ wanneer benaderd?
Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik.

Een onderzoekster die daar werkt.

 

 

Naar aanleiding van haar onderzoek dat gaat over studenten die zonder de diagnose ADHD Ritalin slikken, hebben we vragen gesteld met betrekking tot het ‘illegaal’ krijgen en slikken van Ritalin en welke consequenties dat kan hebben.

 

 

Belle Barendrechts, onderzoekster Instituut Verantwoord Medicijngebruik.

Benaderd op 15 mei via Bernd Bodewes, ook een onderzoeker van het IVM. Email: B.Bodewes@medicijngebruik.nl, Telefoon: 0888 800 400

 

Jasper Peeters Jasper heeft het syndroom van Asperger met kenmerken van ADHD. Vanaf zijn achtste kreeg hij een tijdlang Ritalin en daarna de concurrenten daarvan. Uiteindelijk is hij helemaal met die medicatie gestopt. Jasper Peeters. Benaderd op woensdag 17 mei via WhatsApp. Zijn telefoonnummer is: 0621979568

 

 

Cliënt Mc Kinderplein. (medisch centrum voor kwaliteit van leven)
Danny met zijn begeleidster.
Een volwassen jongen met een wat agressievere uitwerking van zijn ADHD. Vertelt over zijn ervaringen met ADHD en waarom het voor hem zo belangrijk is om Ritalin te slikken, omdat hij anders alles kort en klein slaat. Benaderd op 21 juni, toen we bij Mc Kinderplein in Rotterdam waren. Hij werd door kinderarts Rob Pereira doorgestuurd naar ons voor een interview.
Cliënten Mc Kinderplein. Manou met zijn moeder. Het is bijzonder dat zowel moeder als zoon allebei ADHD hebben. Ze merken dat de uitwerking van ADHD anders is, maar dat Ritalin ook een andere uitwerking op hen heeft. Ze vertellen als ADHD’ers over hun ervaringen in het dagelijks leven. Moeder wilde eerst liever niet dat ze allebei medicijnen zouden gaan slikken. Benaderd op 19 juni via Rob Pereira van Impuls&Woortblind. Hij regelde het interview met hen voor woensdag 21 juni.

 

Economische bronnen:     Relevantie Contactgegevens/ wanneer benaderd?
Ritalin-kopen/

Methylfenidaat.net

 

 

Verkopen online Ritalin zonder voorschrift. Zelf Ritalin opgestuurd gekregen, terwijl we alleen maar een paar vragen hadden voor ons onderzoek.

 

 

Benaderd op donderdag 18 mei via mail. Contact gehad tot en met 9 juni. Emailadres: ritalin-kopen@cmail.nu

 

 

Politieke bronnen:     Relevantie Contactgegevens/ wanneer benaderd?
Juridische bronnen:     Relevantie Contactgegevens/ wanneer benaderd?
Sociaal-cult.bronnen:     Relevantie Contactgegevens/ wanneer benaderd?
Huisarts Ina Heinsbergen

 

Zij kon ons meer vertellen over het voorschrijven van Ritalin. Ze krijgt vaak te maken met patiënten in allerlei leeftijdscategorieën die ADHD of ADD hebben. Ook vertelde ze over de bijwerkingen die het medicijn Ritalin kan hebben.

 

 

Benaderd op 17 mei via Whatapp. Telefoonnummer: 06-11028204

 

 

Psychiater Kees Kampen, werkt bij de GGZ Hij stelt de diagnose ADHD of ADD bij jeugd en volwassenen en is ook nauw betrokken bij het voorschrijven van medicijnen zoals Ritalin. Hij heeft de behandeling van iemand met ADHD/ADD volledig in de hand en moet ook zorgen dat naast het slikken van medicijnen de patiënten ook structuur wordt aangeleerd. Benaderd via de psycholoog van Lisa. Die heet Bart Giebels. Op 17 mei benaderd via Whatapp en hij heeft op 18 mei Kees Kampen op het werk persoonlijk gevraagd of hij mee wilde werken met onze documentaire.
Sociaal Psychiatrisch verpleegkundige Bart Giebels Behandeld mensen met ADHD en kijkt of de behandeling vooral op sociaal gebied geregeld kan worden. Denk aan een slechte thuissituatie, verantwoordelijkheid bij ouders neerleggen etc. Hij heeft een uitgesproken mening over het te snel diagnosticeren van kinderen en volwassenen én te snel medicatie voorschrijven. Persoonlijk benaderd op 7 mei. Zijn telefoonnummer is: 0651741593
Rob Pereira, Kinderarts sociale pediatrie bij Mc Kinderplein Hij kan meer vertellen over het effect van Ritalin op kinderen met ADHD. Benaderd op 30 mei via e-mail naar belangenorganisatie Impuls&Woortblind, uiteindelijk in de week van 19 juni geïnterviewd via e-mail.
Internationale bronnen:   Relevantie Contactgegevens/ wanneer benaderd?

Bronnenkaart schriftelijke bronnen

 

  Onderzoeksvraag: Waarom wordt Ritalin nog steeds voorgeschreven en geslikt?
Algemene bronnen: Relevantie Waar gevonden/ wanneer geraadpleegd?  
Artikel: ‘Bijwerkingencentrum: mogelijk drie volwassenen dood door Ritalin’

 

Aanleiding voor ons om dit onderwerp te kiezen. Schokkende cijfers en vele feiten over de nadelige gevolgen van Ritalin hebben ons ervan overtuigd dat er onderzoek naar Ritalin moet worden gedaan. Kort nieuwsberichtje van NOS op Facebook gevonden. Doorgelinkt naar het hele artikel op de site van NOS: http://nos.nl/artikel/2170368-bijwerkingencentrum-mogelijk-drie-volwassenen-dood-door-ritalin.html

Geraadpleegd op 27 april.

 

Artikel: ‘Levendige Ritalinhandel bij studenten’

 

Uit onderzoek van de IVM is gebleken dat 1 op de 4 studenten Ritalin slikt. Het wordt ook gebruikt door studenten die niet de diagnose ADHD hebben. Artikel relevant voor research over hoeveel mensen het medicijn eigenlijk slikken en dat hoe gevaarlijk is. We zijn door dit artikel ook op het feit gedrukt dat er misschien een commerciële handel achter Ritalin zit.

 

 

Via Nu.nl het artikel gevonden. Doorgelinkt naar de site van het onderzoek: https://medicijngebruik.nl/nieuws/detail/20377 Geraadpleegd op 10 mei.
Artikel: ‘Tbs’er heeft geen idee waarom hij therapeut doodde’. Eerste zin: ‘Overmatig ritalingebruik in combinatie met cocaïne en hasj speelden vermoedelijk een rol bij de dodelijke steekpartij in tbs-kliniek De Kijvelanden’. Deze tbs’er heeft dus beschikking gehad over te veel Ritalin. In AD de Dordtenaar gelezen. http://academic.lexisnexis.nl.lib.fontys.nl/?language=nl&verb=sf&sfi=AC01NBSimplSrch Geraadpleegd op vrijdag 12 mei.
Blog: ‘Ritalin: Medische Megablunder’. Beschrijving van wat Ritalin is, hoe het kwaad kan, hoe de waarheid over het middel in de doofpot wordt gestopt en de geschiedenis ervan. Zondag 14 mei via Google ‘België Ritalin’ link naar de site wijwordenwakker.org. http://www.wijwordenwakker.org/content.asp?m=m4&s=M65&ss=P1357

 

 

Artikel: ‘Steeds meer Belgische studenten aan de Ritalin.’ Eerste zin: In België is het gebruik van het middel Ritalin sterk gestegen, en dat wordt mede toegeschreven aan studenten die hun studiepresentaties willen verbeteren.

 

Maandag 15 mei 2017 gevonden via Google ‘België Ritalin’, link naar rechtenstudie.nl.  http://www.rechtenstudie.nl/steeds-meer-belgische-studenten-aan-de-ritalin
Blog: ‘Ben jij ook zo’n smokkelaar’ In de Schengenlanden heb je genoeg aan een Schengenverklaring. Die moet ondertekend worden door voorschrijvende arts en goedgekeurd worden door IGZ (Inspectie voor de Gezondheidszorg). Buiten het Schengengebied een Engelse verklaring (via arts) Maandag 15 mei 2017 gevonden via Google ‘België Ritalin’, link naar adhdmagazine.nl. http://adhdmagazine.nl/adhd-volwassenen-nieuws/ben-jij-ook-zon-smokkelaar/
Artikel: ‘Onder invloed de examenperiode door’ De auteur heeft zelf Ritalin geslikt. Maandag 15 mei 2017 gevonden via Google ‘België Ritalin’, link naar geestdriftmagazine.nl. http://geestdriftmagazine.nl/onder-invloed-de-examenperiode-door/
Video: ‘Zo makkelijk komt student aan Relatine.’ Belgische studenten gebruiken het voor het studeren. Maandag 15 mei 2017 gevonden via Google ‘België Rilatine’, link naar nieuws.vtm.be. https://nieuws.vtm.be/binnenland/171265-zo-makkelijk-komt-student-aan-rilatine
Artikel: ‘de digitale verkoop van Rilatine & co’. Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten Maandag 15 mei 2017 gevonden via Google ‘België Rilatine’, link naar dwars.be.

https://dwars.be/nl/artikel/wwwonlinemedicatiezondervoorschriftbe?language_content_entity=und

Artikel: ‘Buying Ritalin in the UK?’ Wat Ritalin is, bijwerkingen,  legale status in UK, alternatieven. 17 mei via Google ‘ Ritalin England’, link http://nootopics.com/buy-ritalin-uk/
Artikel over ADHD op site van GGZ Onderzoek: is ADHD een hersenafwijking of niet? Doorgestuurd gekregen van buurvrouw van Dennis http://www.ggznieuws.nl/home/vijf-vragen-over-het-veelbesproken-adhd-onderzoek-van-the-lancet/

 

Artikel: ‘Voor alsnog kunnen mensen beter Ritalin blijven slikken’ Voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, Damiaan Denys vindt dat kinderen en volwassenen Ritalin gewoon kunnen slikken. Zaterdag 27 mei via Google ‘Belangenorganisatie Ritalin gebruikers’, link naar NOS. http://nos.nl/artikel/2170466-vooralsnog-kunnen-mensen-beter-ritalin-blijven-slikken.html

 

Artikel: ‘Organisaties aan de slag om zorg en onderwijs voor kinderen met gedragsproblemen te verbeteren.’

 

Dat ADHD/ADD blijkbaar ook zonder medicijnen kan worden behandeld. Dit artikel toont daarin een ontwikkeling die erg belangrijk is. Via Google gezocht op ADHD ook zonder medicijnen te behandelen. Kwam toen terecht op de site van de rijksoverheid:

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2015/01/27/organisaties-aan-de-slag-om-zorg-en-onderwijs-voor-kinderen-met-gedragsproblemen-te-verbeteren Geraadpleegd op 15 juni

Artikel: ‘Een op de twintig jongeren gebruikt Ritalin bij toetsen’. Stond op de site van EenVandaag

 

Al in 2014 bekend dat veel jongeren Ritalin gebruiken om beter te presteren op examens/tentamens. Het is nu 2017 en de berichtgeving is nog steeds hetzelfde, terwijl de politiek dit probleem niet heeft aangepakt in de tussentijd. Via de site van EenVandaag. Gezocht op Ritalin:

http://www.eenvandaag.nl/binnenland/51647/een_op_de_twintig_jongeren_gebruikt_ritalin_bij_toetsen Geraadpleegd op 15 juni

Economische bronnen: Relevantie Waar gevonden/ wanneer geraadpleegd?
Marktplaats.sr

 

Laura krijgt meer voorgeschreven dan dat ze slikt (waarom slikt ze minder?) en verkoopt het via Marktplaats. Maar aan wie? (Let ze daar op?). Er kan niet gereageerd worden op de site.

 

 

Maandag 15 mei 2017 gevonden via Google ‘België Ritalin’, link naar Marktplaats.sr. http://www.marktplaats.sr/diversen/overige-493/ad-96451.htm

 

 

Ritalin-kopen/ Methylfenidaat.net Verkopen online Ritalin zonder voorschrift. Benaderd op donderdag 18 mei via mail. Contact gehad tot en met 9 juni. Emailadres: ritalin-kopen@cmail.nu
Databank Nivel Cijfers over het aantal kinderen met ADHD en hoeveel daarvan Ritalin slikken. Door het college over databanken, terechtgekomen op Nivel.nl. https://www.nivel.nl/nl/nieuws/lang-niet-alle-kinderen-met-adhd-krijgen-medicijnen

Geraadpleegd op 25 mei.

 

Politieke bronnen: Relevantie Waar gevonden/ wanneer geraadpleegd?
Kamerbrief gezondheidsraad -> aan de staatssecretarissen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

 

Het onderzoek dat geleid heeft tot een kamerbrief gaat over ADHD: medicatie en maatschappij. Kort samengevat: Het advies gaat in op de mogelijke oorzaken van de groei van het aantal kinderen en jeugdigen van vier tot achttien jaar dat vanwege aan ADHD gerelateerde problemen een beroep doet op zorg en ondersteuning. Het toenemend gebruik van methylfenidaat, beter bekend als Ritalin, baart de commissie zorgen.

 

 

 

Via de gezondheidsraad doorgeklikt naar het pdf-bestand van de kamerbrief:

https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/adhd_medicatie_en_maatschappij_201419.pdf Geraadpleegd op 25 mei.

 

 

Antwoorden van minister Schippers op vragen van het Kamerlid Dille (PVV) over het bericht dat ADHD onterecht als neurobiologische hersenziekte wordt gekwalificeerd. Wij stellen aan verschillende bronnen dezelfde vraag: ADHD een hersenaandoening of een stempel. Interessant hoe de politiek hierover denkt. Op de site van het Ministerie van Volksgezondheid gezocht op documenten met het woord Ritalin erin. Door gelinkt naar het Pdf bestand: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2012/05/31/beantwoording-kamervragen-over-bericht-dat-adhd-onterecht-als-neurobiologische-hersenziekte-wordt-gekwalificeerd Geraadpleegd op 15 juni
Staatssecretaris Dekker  beantwoordt de vragen van de Kamerleden Siderius en Leijten (beiden SP) over ouders die zich door scholen onder druk gezet voelen om hun kind te medicaliseren tegen ADHD. Hier zie je dat het feit er is dat ouders van kinderen met ADHD onder druk worden gezet door school om ze maar medicijnen te geven ipv te behandelen. De politiek vindt dit ook belachelijk. Ook via de site van het Ministerie van Volksgezondheid:

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/04/19/beantwoording-kamervragen-over-druk-school-om-kinderen-te-medicaliseren-tegen-adhd Geraadpleegd op 15 juni

Antwoorden op kamervragen van Van der Veen over suïcidaal gedrag bij gebruikers van het medicijn Strattera

 

Een derde partij heeft over dit vraagstuk een WOB-verzoek ingediend en daardoor zijn er kamervragen gekomen. Het is natuurlijk geen Ritalin, maar wel een alternatief waar ook Methylfenidaat in zit. Ook onze bron Jasper vertelde dat hij suïcidaal gedrag vertoonde toen hij Strattera slikte. Via de website van het Ministerie van Volkgezondheid. Gezocht op het trefwoord ‘Strattera’:

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2008/11/06/antwoorden-op-kamervragen-van-van-der-veen-over-suicidaal-gedrag-bij-gebruikers-van-het-medicijn-strattera Geraadpleegd op 15 juni

Juridische bronnen: Relevantie Waar gevonden/ wanneer geraadpleegd?
 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sociaal-cult. bronnen: Relevantie Waar gevonden/ wanneer geraadpleegd?
App FK, farmacotherapeutisch kompas.

 

In deze app staan alle geneesmiddelen, wat ze doen en door wie ze voorgeschreven worden etc. Hieruit hebben we kunnen halen wat Ritalin precies inhoudt, wat het doet en dat het onder de Opiumwet valt. Relevant voor onze research. Ipad Lisa. Via Apple appstore gedownload. Geraadpleegd op 8 mei.

 

Boek: De nieuwe medische encyclopedie

 

 

 

In dit boek staat precies uitgelegd wat ADHD/ADD inhoudt en wat daarvoor de beste behandeling is. De conclusie is hier dat als alle andere manieren van behandelen niet voldoende zijn, dan Ritalin mag worden gebruikt. Relevant voor onze research over het onderwerp Ritalin. Dit boek staat bij Lisa in de kast, vanwege haar moeder die doktersassistente is.

Geraadpleegd op 10 mei.

Farmacotherapeutisch Kompas Zorginstituut Nederland Hierin hebben we alles gevonden wat bekend is over Methylfenidaat, dat is de stofnaam voor Ritalin. Welke bijwerkingen het heeft, de dosering ervan en de verschillende waarschuwingen die Methylfenidaat met zich meebrengt. Deze informatie is relevant voor onze research, zodat we gerichtere subvragen kunnen stellen.

 

Via internet:

https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/ bladeren/preparaatteksten/m/methylfenidaat

Geraadpleegd op 10 mei.

Gezondheidsraad: ADHD; medicatie en maatschappij Onafhankelijk wetenschappelijk adviesorgaan voor regering en parlement. Prestatiedruk en afgenomen tolerantie van afwijkend gedrag spelen mee in de verviervoudiging van het gebruik van Ritalin. Mogelijk sprake van overbehandeling. Maandag 27 mei gevonden via Google ‘belangenorganisatie ritalin gebruikers’, link naar nemokennislink. https://www.nemokennislink.nl/publicaties/eensgezind-over-ritalin-8762e32f-ec4f-4c45-a51e-1a0c14201734

 

Impuls & Woortblind, Belangenorganisatie voor onder andere mensen met ADHD en ADD. Maandag 27 mei gevonden via Google ‘belangenorganisatie ritalin gebruikers’, link naar https://www.dexamfetamine.nl/persbericht/

 

Internationale bronnen:        Relevantie     Waar gevonden/ wanneer geraadpleegd?
Persbericht op FAGG (België): ‘Rilatine, Concerta (méthylphénidate): aanbevelingen voor veiliger gebruik’. Na onderzoek van de beschikbare data concludeerde het Comité dat er zich geen dringende beperking van het gebruik van geneesmiddelen op basis van methylfenidaat opdringt, maar dat er nood is aan nieuwe aanbevelingen voor het voorschrijven van dergelijke geneesmiddelen en voor de pre-behandeling screening en het toezicht op patiënten om een veilig gebruik van dit soort geneesmiddelen te maximaliseren. Maandag 15 mei 2017 gevonden via Google ‘België Rilatine’, via dwars.be naar https://www.fagg-afmps.be/nl.

 

 

CHMP (Committee for Medical Products for Human Use – het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik). Van EMEA (European Medicines Agency).

 

Voorwaarden voor het verstrekken van Ritalin door specialisten. Maandag 15 mei 2017 gevonden via Google ‘België Rilatine’, via dwars.be, via FAGG > ‘Rilatine, Concerta (méthylphénidate): aanbevelingen voor veiliger gebruik’.

 

CBG Ritalin LA (capsule ipv tablet) bij kinderen/jongeren en volwassenen, vergelijking met andere geneesmiddelen bij volwassenen. Link naar checklist voor bijwerkingen van Ritalin onder aan.

 

Maandag 22 mei, via Google ‘Ritalin voor volwassenen’, link naar CBG. https://www.cbg-meb.nl/documenten/rapporten/2016/10/20/methylfenidaat—samenvatting-openbaar-beoordelingsrapport

Voor het laatst aangepast in oktober 2016 (onderaan de samenvatting)

 

 

Verantwoording mondelinge bronnen
Laten we beginnen met de algemene bronnen. Die zijn redelijk divers. Het IVM hebben we als eerste gesproken, omdat zij ons meer konden vertellen over het onderzoek naar studenten die Ritalin gebruiken voor examens of tijdens het uitgaan. We hebben de onderzoekster zelf gesproken, omdat zij natuurlijk het beste de cijfers en de achtergrond van het onderzoek weet.  We hebben het IVM benaderd, vanwege de vele kennis over het verantwoord gebruik van het medicijn Ritalin. Voor ons onderzoek is het relevant om te weten wat de gevaren en consequenties van Ritalin slikken zijn, zonder dat je ADD of ADHD hebt. Jasper Peeters hebben we benaderd, puur als ervaringsdeskundige. Hij heeft al verschillende medicijnen met methylfenidaat gehad voor zijn ADHD, maar had daar slechte ervaringen mee doordat soms de bijwerkingen te heftig waren. Jasper is het persoonlijke verhaal in onze documentaire, waardoor het niet te zakelijk wordt en mensen misschien dingen zullen herkennen uit zijn verhaal. De cliënten Danny en Manou met zijn moeder, die we bij Mc Kinderplein gesproken hebben, zijn ook bedoeld voor ervaringsdeskundigen. Zij hebben een nog net iets heftigere uitwerking van ADHD, dat je dat ook aan hen ziet. Deze bronnen kregen we meer in onze schoot geworpen, dan dat we ze echt specifiek hebben benaderd. Maar zulke bijzondere verhalen zijn zeker mooi meegenomen, omdat je het probleem van ADHD én het medicijn Ritalin nog duidelijker en persoonlijker kan maken.

Dan hebben we één economische ‘mondelinge’ bron. We hebben via de mail contact gehad met het bedrijfje Ritalin-kopen. Daar kan je zonder voorschrift Ritalin bestellen, wat dus eigenlijk illegaal medicijnen verkopen betekent. Deze bron hebben we benaderd om zelf participerend onderzoek te doen naar hoe makkelijk het is om zonder voorschrift aan Ritalin te kunnen komen. We waren benieuwd waarom zij dat zomaar verkopen, zeker omdat het illegaal is. Naast de antwoorden op onze vragen, kregen we ook zonder iets te zeggen een paar pillen Ritalin thuis gestuurd. Zonder dat zij het door hebben, brengen we dus iets opmerkelijks aan het licht. Ze wilde geen interview op camera doen, maar hun quotes en antwoorden plaatsen we wel in de documentaire.

Als laatste hebben we nog vier sociaal-culturele mondelinge bronnen benaderd. Allereerst de huisarts. We hebben haar benaderd voor meer duidelijk over de bijwerkingen van Ritalin, maar we waren ook nieuwsgierig naar haar eigen mening over het gebruik van Ritalin. Zij is relevant voor ons onderzoek, omdat zij veel weet over het wel of juist niet voorschrijven van medicijnen ter behandeling van ADHD. Ze heeft verschillende voorbeelden uit de praktijk aangehaald. Kees Kampen is psychiater bij de GGZ. Je hebt met deze bron dus twee vliegen in één klap. Als psychiater is hij natuurlijk heel relevant voor ons onderzoek, omdat hij de diagnose ADHD stelt bij jeugd en volwassenen. Kees is benaderd vanwege zijn nauw betrokkenheid met de GGZ, zij schrijven namelijk de medicatie voor. Hier is de vraag of je ADHD ook zonder medicijnen kunt behandelen heel belangrijk geweest, doordat hij psychiater bij de GGZ is. Een zeer zakelijk iemand die veel verstand heeft van dit onderwerp, zorgt voor geloofwaardigheid in onze documentaire. Iemand die qua mening tegenover hem staat is onze volgende bron; Bart Giebels. Hij is sociaal psychiatrisch verpleegkundige en kent Kees Kampen goed. De twee mannen denken over ADHD anders, waardoor het voor ons logisch was om Bart ook te benaderen. Hoor – wederhoor is dan van toepassing. Bart denkt dat ADHD te snel wordt gediagnosticeerd, om maar een diagnose (dus een stempel) aan een kind te geven. Hij vind ook dat ADHD makkelijk kan worden behandeld zonder al die medicijnen. Door deze afwijkende en duidelijke mening voor een sociaal psychiatrisch verpleegkundige, werden wij geprikkeld om hem te interviewen. De laatste sociaal-culturele mondelinge bron is Rob Pereira. Wij hebben hem in eerste instantie benaderd, omdat hij werkt bij de belangenorganisatie voor mensen met ADD en ADHD, genaamd Impuls & Woortblind. “Hij moet dan zeker wel positieve en negatieve verhalen kennen van patiënten met ADHD die Ritalin gebruiken”, dachten wij. Maar het ging ons ook vooral om zijn patiëntenbestand, want we waren nog op zoek naar ouders met kinderen die Ritalin slikken. En hij kon ons daar heel goed bij helpen, door het korte lijntje die hij heeft mijn zijn eigen patiënten bij Mc Kinderplein (daar werkt hij als kinderarts). Dus hij was relevant om te benaderen vanwege zijn werk bij de belangenorganisatie en als kinderarts met een groot patiëntenbestand.

Verantwoording schriftelijke bronnen

Eerst de algemene bronnen. Op 28 april dit jaar verspreidde het nieuws dat er mogelijk drie mensen zijn overleden aan het gebruik van Ritalin. Een heel opvallend nieuwsbericht dat meteen een goede ‘aanleiding’ voor onze docu is. Op de tweede dag van ons onderzoek verschijnt een artikel op medicijngebruik.nl waarin een onderzoek van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) aangehaald wordt, waaruit blijkt dat een op de vier studenten Ritalin gebruiken zonder voorschrift. Dat is  niet alleen handig voor ons om te weten maar brengt ons bij het IVM als mondelinge bron. Uit het volgende artikel blijkt dat Ritalin een rol kan hebben gespeeld bij de moord op de medewerker van de Kijvelanden. Uit een ander artikel blijkt dat ook relatief veel studenten in België Ritalin slikken. Ook staat er een blog tussen waarin uitgelegd wordt dat Ritalin onder de Opiumwet valt en dat je daar niet zomaar het buitenland mee in mag. In een paar schriftelijke bronnen komt het online verkopen van Ritalin zonder benodigd voorschrift aanbod.

Dan de economische bronnen. Ten eerste is er Marktplaats.sr, een Surinaamse rip-off van de Nederlandse site. Daar verkopen mensen dus Ritalin op. Niet alleen in Suriname, maar ook in de andere twee Nederlandstalige landen: België en Nederland. Ook is er de site Ritalin-kopen, waarop je zelfs via Bitcoin het medicijn kunt bestellen.

Schriftelijke bronnen uit de politiek. In de brief van de Gezondheidsraad staat dat het toenemende gebruik de commissie zorgen baart. Uit een brief van Edith Schippers dat zij vindt dat mensen niet zomaar Ritalin voorgeschoteld moeten krijgen, maar dat er wel van de kennis van farmaceutische bedrijven gebruik kan worden gemaakt, mits dat niet in eigenbelang is. Uit een andere Kamervraag blijkt dat de politiek vindt dat ouders hun kinderen niet onder druk van school zouden moeten laten behandelen tegen ADHD. Een van de Kamervragen gaat over Strattera, een concurrent van Ritalin, dat suïcidaal gedrag zou opwekken.

Wij hebben geen schriftelijke juridische bronnen maar wel sociaal-culturele. Te beginnen met de app Farmaceutisch Kompas (FK) waarin uitgelegd staat wat Ritalin inhoudt. Het boek De nieuwe medische encyclopedie geeft naast uitleg over wat het is ook nog aan dat als alle andere manieren niet werken, dat dan Ritalin gebruikt mag worden. Op de site van Farmaceutisch Kompas Zorginsituut Nederland staan de bijwerkingen vermeld. En op de site van de Gezondheidsraad staat dat de verviervoudiging van het gebruik van Ritalin onder andere komt door toenemende prestatiedruk en afnemende tolerantie van afwijkend gedrag.

Dan zijn er nog de internationale bronnen. Daar hebben wij er drie van. Uit onderzoek van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) uit België blijkt dat er geen dringende beperking van medicijnen op basis van methylfenidaat nodig is. Dat staat in een persbericht. Volgens het agentschap is het dus niet gevaarlijk. In het bericht van het CHMP (Committee for Medical Products for Human Use) staan de voorwaarden waaronder Ritalin mag worden voorgeschreven. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen schat de gevolgen van Ritalin LA te hoog in bij volwassenen dan bij kinderen.

Verantwoording gebruikte databanken en zoekmachines

Ik heb zelf na het college ‘Zoeken in databanken’ naar informatie gezocht op NARCIS en Biep.nu. Op laatstgenoemde staan voornamelijk Engelstalige onderzoeken. Deze zijn niet alleen lastig geschreven, de informatie hierin staat ook in de Nederlandstalige bronnen die wij hebben. Hetzelfde geldt eigenlijk voor Narcis. Op LexisNexis heb ik wel veel artikelen gevonden met interessante informatie, waarvan er een paar in de tijdlijn gebruikt worden.

Reflectie op het onderzoeksproces

Het onderzoeksproces verliep vloeiend bij ons. Nadat we het onderwerp hadden bepaald, begonnen wij  aan de research. Dat bleek een grote klus, daarom hebben wij een taakverdeling gemaakt met wie wat zou uitzoeken. Daarna konden wij aan de interviews beginnen. De eerste vier hadden we snel geregeld. Daarna waren wij allebei druk bezig om het assessmentportfolio op tijd af te krijgen. Dat is achteraf gezien wel jammer. We zaten helemaal in het onderwerp, en als je je er dan even niet meer zo intensief mee bezig houdt, ga je ongemerkt toch wat informatie vergeten. Gelukkig hebben wij de belangrijkste informatie uit de schriftelijke bronnen in een apart documentje verzameld. Daardoor kunnen we het in ieder geval snel weer teruglezen. De dag nadat we dat ingeleverd hebben, nemen wij de drie laatste interviews op. Dan staat ons nog best wat werk te wachten; niet te vergeten het onderzoeksdossier natuurlijk, maar ook het monteren van de docu en onze WordPress-pagina op Onderzoeksredactie.fhj.nl in elkaar zetten.

Hierop terugkijkend denk ik dat het bij ons best goed gegaan is. Wij hebben op verschillende manieren informatie gezocht (verschillende databanken en zoekmachines, WOB-verzoek), hebben relevante bronnen gevonden en geïnterviewd (waar dat niet face-to-face kon via de mail) en zetten de docu met een duidelijke insteek in elkaar (5 hoofdstukken).

Reflectie op de samenwerking met je duo-partner

De samenwerking verliep over het algemeen heel goed. Aan het begin van het project hebben we ook een duidelijke taakverdeling gemaakt. Zo deed Lisa research naar bepaalde informatie over Ritalin en ik deed research naar andere informatie. De resultaten van onze research hielden we bij in een bestand op Dropbox, zodat de ander het meteen kon zien. Op deze manier voorkwamen we dat we langs elkaar heen gingen werken. Dat was handig, want we hebben op de interviews en duo-gesprekken na niet heel vaak (maar wel een paar keer) samen op school aan het onderzoek gewerkt (omdat een van ons dan meestal voor Vrije Ruimte op pad ging). Wij zijn ook consequent geweest bij het opnemen van de interviews. Lisa interviewde de mensen, ik filmde het. Bij het verdelen van de taken besloten we dat ik de voice-overs in zou spreken, dus Lisa ging de interviews houden, zodat de interviewer en voice-over niet dezelfde stem hebben.  Daarnaast vind ik filmen ook leuk, dus voor mij was het weer eens een goede oefening. Meer naar het einde hebben we nog steeds een redelijk duidelijke taakverdeling. Nadat alle interviews zijn opgenomen begint Lisa met monteren, want zij heeft thuis een goede computer met goed monteerprogramma staan. Ik had al eerder de tijdlijn grotendeels gemaakt (Lisa heeft de foto’s bijgevoegd), en maak ook de tool en schrijf de tekst voor op onze pagina. Ik denk dat we eigenlijk maar een keer even geschilletje hebben gehad in een voor ons beiden stressvolle periode, maar zelfs dat losten we bijna meteen op. Een samenwerking die we na aan het begin van het jaar op de Nieuwsredactie (een crossmediale week) succesvol hervatten in de laatste acht weken van het jaar.

 

Beoordeling Stage

 

Eindbeoordeling Stage 1

 Algemene gegevens

 Student
Boom,Dennis D.
 Stage bedrijf
RTV Rijnmond
 Beoordelaar
Bles,Michiel M.F.
 Stageperiode
Van: 28-12-2016      tot: 17-2-2017
 Datum beoordeling
14-3-2017
 Eindoordeel
6.0
 
 Algemene indruk student (stage):

​Dennis maakt een aarzelende en soms verlegen indruk. Dat kan bij het werk in de weg zitten. Soms had hij niet direct een onderwerp, “ Er is nog niks” maar dan moet hij juist eigen initiatief tonen en meer gretig gaan zoeken en vastbijten. Bij het verwerken nam Dennis de tijd, montages duren vaak lang, kijk uit met deadlines. Lange tijd ontbrak de waarom-vraag in Dennis’ reportages. Ook leerde Dennis een
verhaal logisch op te bouwen.

Dennis’ reportages zijn aardig maar niet bijzonder, eerder plichtmatig dan origineel en verrassend. Het mag allemaal speelser en vrijer. Dennis is slimme jongen, bedachtzaam en leergierig en heeft onmiskenbaar inzet. Maar hij moet zich nog veel meer ontwikkelen, sneller werken, vlieguren maken, meer de wereld in, levenservaring opdoen.

 Algemene indruk student (verslag):

​Je verslag zit goed in elkaar. Je laat duidelijk zien wat je geleerd hebt en hoe en toont daarbij voldoende reflectie. Ook uit je verslag blijkt dat je te veel naar de verwachtingen van de stageplek hebt gehandeld. Je zag welke onderwerpen er gepitcht werden en ging hetzelfde doen. Dan moet je op z’n minst een paar keer wat helemaal anders brengen. Alleen maar om te onderzoeken hoe daarop gereageerd wordt. Je legt goed uit hoe vind dat je te weinig vasthoudend bent geweest en wat je daarvan geleerd hebt. Het is jammer dat je pas laat in je stage feedback hebt gekregen op verwerken van je stukken. Dat had je eerder kunnen organiseren, zodat je er tijdens je stage meer van had kunnen leren. De beschrijving van je eigen producties is wat summer, met name die van het goede item. Het was mooi geweest als ik het ergens had kunnen terugluisteren. Je intro van hoofdstuk 3 is wat verwarrend. Waarom voer je de receptioniste op als bron? Je onderbouwt vervolgens je stelling dat onlne meer volgers krijgt dan offline. Is dat uberhaupt te meten? En goed met elkaar te vergelijken? Daar ga je nogal snel aan voorbij. Al met al een gedegen verslag, waarmee je de 6 van je begeleider behoudt.

 
 Feedback en eventuele reparaties:
 
O
V
G
 KIEZEN
¡
¤
¡
COMPETENTIE 1: Kiest op aansturing van een redactiechef relevante en actuele onderwerpen die geschikt zijn voor een brede doelgroep, en zoekt bij die onderwerpen voor de hand liggende invalshoeken. Stemt keuze af op de beoogde media. Draagt soms zelf onderwerpen aan.
Kiest relevante en actuele onderwerpen. 
  1. Gericht op een brede doelgroep. 
  2. Draagt zelf ook onderwerpen aan. 
  3. Kiest passende genres voor het medium. 
 Feedback
 
O
V
G
 PLANNEN EN ORGANISEREN
¡
¤
¡
COMPETENTIE 2: Plant op basis van duidelijke opdrachten en afspraken werkzaamheden en houdt daarbij de planning van het team in het oog. Gaat systematisch en geordend te werk. Houdt zich aan deadlines voor eenvoudige producten op kortere termijn.
  1. Plant werkzaamheden op basis van de redactieplanning.
  2. Houdt zich aan deadlines.
  3. Gaat systematisch en geordend te werk.
 Feedback
 
O
V
G
 VERZAMELEN
¡
¤
¡
COMPETENTIE 3: Kan over een alledaags actueel onderwerp gericht op een breed publiek de relevante vragen stellen en de voor beantwoording daarvan relevante informatie verzamelen uit schriftelijke, elektronische en mondelinge bronnen. Kan daarvoor putten uit bronnen in de Nederlandse en Engelse taal.
  1. Kan relevante vragen stellen bij een actueel onderwerp.
  2. Haalt basale informatie uit schriftelijke en mondelinge (Engelstalige) bronnen.
  3. Stemt research af op een brede doelgroep.
  4. Kan bij een onderwerp ondersteunend materiaal verzamelen. 
 Feedback
 
O
V
G
 SELECTEREN
¡
¤
¡
COMPETENTIE 4: Kan uit een beperkte en overzichtelijke hoeveelheid informatie die informatie selecteren die uit het oogpunt van logica, samenhang, relevantie en evenwicht noodzakelijk is om een breed publiek van relevante en actuele feiten te voorzien. Houdt daarbij rekening met de beschikbare ruimte. Kan gericht ondersteunend materiaal selecteren bij het product.
  1. Gebruikt de voor goed begrip noodzakelijke informatie.
  2. Kan genregericht selecteren.
  3. Kan het product op maat aanleveren.
  4. Past hoor- en wederhoor waar nodig toe.
  5. Gebruikt alleen betrouwbare en feitelijke informatie.
  6. Selecteert met het oog op het medium.
 Feedback
 
O
V
G
 ORDENEN
¡
¤
¡
COMPETENTIE 5: Kan het geselecteerde materiaal in producten logisch en chronologisch ordenen. Beheerst de ordeningsprincipes van de genres internetbericht, interview, verslag en samengestelde productie.
  1. Ordent eigen en andermans producten logisch en samenhangend. 
  2. Beheerst ordeningsprincipes van de media en genres die het stagebedrijf van je verlangt. (bijv. bericht, interview, achtergrondverhaal, verslag en samengestelde producties)
 Feedback
 
O
V
G
 VERWERKEN
¡
¤
¡
COMPETENTIE 6: Kan het geselecteerde materiaal helder en waar nodig compact presenteren in verzorgd Nederlands taalgebruik en kan taalgebruik afstemmen op een brede doelgroep. Maakt in alle basale genres gebruik van de in die genres gangbare journalistieke taal- en stijlconventies. Kan aanvullend materiaal goed verwerken in product.
 
  1. Schrijft in goed Nederlands.
  2. Levert zijn producten verzorgd/ presentabel aan.
  3. Schrijft voor een brede doelgroep.
  4. Maakt voor de basale genres gebruik van gangbare journalistieke beeld-,  taal- en stijlconventies.
 Feedback
 
O
V
G
 EVALUEREN
¡
¤
¡
COMPETENTIE 7: Kan met inzicht de eigen producten en die van anderen beoordelen op basis van de in het beroep gebruikelijke criteria. Kan eveneens reflecteren op de eigen attitude en handelen, daarbij zowel lettend op functionele als op ethische aspecten van het handelen.
 
  1. Kan uitleggen hoe zijn journalistieke producten tot stand zijn gekomen.
  2. Kan uitleggen waarom hij bepaalde journalistieke keuzes heeft gemaakt met het oog op een brede doelgroep en de formule van het medium.
  3. Kan reflecteren op de berichtgeving rond een onderwerp.
Toont ethisch besef in zijn handelen en producten
 Feedback
 
O
V
G
 REFLECTEREN OP HET VAK
¡
¤
¡
COMPETENTIE 8: Toont inzicht in de maatschappelijke verantwoordelijkheid, de betekenis en de context van de journalistiek en kan crossmediaal denken. Toont inzicht in de beginselen van de beroepsethiek, het mediarecht en in het mediabeleid van de overheid. Verwerkt kennis over het vak in inhoudelijk samenhangende producten.
 
  1. Kan uitleggen hoe zijn journalistieke producten tot stand zijn gekomen.
  2. geeft blijk van kennis van de journalistieke actualiteit.
  3. geeft blijk van correcte vakspecifieke kennis.
  4. laat zien hoe theorie van toepassing is op een onderwerp uit de praktijk en beschrijft genoemde theorie en praktijk in een logische samenhang.
  5. beschrijft en beargumenteert de onderzoeksmethode.
  6. beargumenteert de relevantie en bruikbaarheid van de onderzoeksresultaten.
  7. voorkomt inhoudelijke tegenstrijdigheden en onnodige vragen bij de lezer.
  8. doet (eventueel) aanbevelingen.
 Feedback
 
O
V
G
WERKEN IN TEAM- EN/OF REDACTIEVERBAND
¡
¤
¡
COMPETENTIE 9: Kan met anderen samenwerken in een journalistiek team en houdt zich daarbij aan afspraken. Kan in een crossmediaal team de toegewezen rollen vervullen en stemt de activiteiten af op het door het team beoogde resultaat. Vertoont in het team inzet en flexibiliteit.
 
  1. Kan in een journalistiek team binnen vastgestelde kaders samenwerken.
  2. Houdt zich aan redactieafspraken.
  3. Stemt activiteiten af op het door het team beoogde resultaat.
  4. Is voldoende flexibel.
  5. Toont voldoende inzet en betrokkenheid.
  6. Vertoont collegiaal en sociaal gedrag.
  7. Communiceert waar dat nodig is
 Feedback
 
O
V
G
WERKEN BINNEN EEN BEDRIJF
¡
¤
¡
COMPETENTIE 10: Functioneert in een journalistiek bedrijf als werknemer naar tevredenheid van de werkgever en houdt zich aan de gemaakte afspraken. Doorziet de belangen van een journalistiek bedrijf en toont basaal inzicht in het redactiestatuut, de financiële situatie, de organisatiestructuur, de werkprocessen, de aanwezige functies en overlegstructuren.
 
  1. Functioneert in een journalistiek bedrijf als werknemer naar tevredenheid van de werkgever.
  2. Houdt zich aan de met de werkgever gemaakte afspraken.
  3. Is accuraat en staat borg voor de betrouwbaarheid van zijn informatie.
  4. Heeft voldoende werktempo
  5. Toont een lerende grondhouding.
  6. Is assertief, komt waar nodig op voor zichzelf.
 
 Feedback
 
O
V
G
REFLECTEREN OP MAATSCHAPPELIJKE VERSCHIJNSELEN EN ONTWIKKELINGEN
¡
¤
¡
COMPETENTIE 11:Heeft een breed niveau van algemene kennis. Heeft basale parate kennis van de dagelijkse onderwerpen die aan de orde zijn in een op een brede doelgroep gericht journalistiek medium, en verwerkt kennis van de wereld en inhoudelijk samenhangende producten.
 
  1. Heeft een voldoende brede algemene ontwikkeling. 
  2. Kan dagelijkse onderwerpen inhoudelijk aan. 
  3. Kan inhoudelijk samenhangende producten maken die gericht zijn op een brede doelgroep. 
  4. Is duurzaam op de hoogte van actualiteit.
 
 Feedback

Deze beoordeling laat zien dat het maken van journalistieke producties mij nog steeds niet helemaal goed af gaat. Ik moet eerder contact zoeken met mogelijke bronnen om meer voor elkaar te krijgen. Tijdens die zes dagen ben ik eindelijk – geïnspireerd door een co – creatiever gaan denken. Ik zag hoe hij verbanden legt en connecties maakt, waardoor hij op creatieve ideeën komt. Dat begon ik zelf ook te doen.

Reactie op beoordeling

Ik ben het grotendeels eens met deze beoordeling. Ondanks dat ik misschien slim, bedachtzaam en leergierig ben, komt het talent me niet aanwaaien. Het kostte me daarom ook even om te wennen aan het maken van radioreportages. Ervaring op dat gebied had ik ook al bijna niet. Zoals ik ook al eerlijk opschreef op een A4’tje dat bij RTV Rijnmond kwam te hangen, zodat zij al een beetje wisten wie ik was,  koos ik voor deze stage omdat ik kennis wilde maken met het medium. Dat ging dus stroef, echt talent had ik niet, moest alles nog leren en onder de knie proberen te krijgen. Uiteindelijk kreeg ik in januari en februari wel steeds vaker mooie reacties op mijn repo’s. Ik heb dan ook, zoals Jacco al zegt, veel geleerd en ben wel beter geworden.

Dat ik soms een aarzelende en verlegen indruk maakte begrijp ik. Voornamelijk aan het begin voelde ik me ook wel erg ‘een stagiair’. Niet omdat de werknemers me zo lieten voelen, dat deed ik voornamelijk zelf. Dat ligt ook aan mij; ik cijfer mezelf snel weg, denk dat ik iets niet goed kan/ergens niet goed genoeg voor ben. Vandaar ook de aarzelende indruk af ten toe.

Het verloop van mijn stage

Mijn stage verliep niet zo lekker. De voorafgaande anderhalf jaar raakte ik steeds meer geïnteresseerd in de radio en wilde eens kijken of het ook echt iets voor mij was. Daarom besloot ik te solliciteren bij RTV Rijnmond. Dat verliep goed, na het sollicitatiegesprek werd ik meteen aangenomen.

Vanaf het begin, kostte het mij ongeveer een maand om de indeling van een radioreportage onder de knie te krijgen. Ik maakte voor mijzelf een afstreeplijst van waar ik rekening mee moest houden. Dat hielp, de volgorde kreeg ik daardoor wel door en in tegenstelling tot het begin vergat ik de ‘waarom-vraag’ niet meer.

Waar ik nog steeds moeite mee had, was onderwerpen vinden. Net als op de Nieuwsredactie twijfelde ik of onderwerpen wel goed genoeg waren. Ik vond ze te klein of onbelangrijk. Andere ideeën werden soms afgekeurd of liepen uiteindelijk vast na telefoongesprekken met betrokkenen. Achteraf gezien komt die kritische houding van mij tegenover mogelijke onderwerpen ook doordat mijn voorkeur uitgaat naar langere journalistieke producties. Al hoewel ik het wel leuk vond om op pad te gaan, waren de onderwerpen inhoudelijk soms erg mager.

Daarbij duurde het monteren bij mij aan de lange kant, waardoor ik een paar keer mijn deadline niet haalde. Tijdens het monteren peins ik vaak over de selectie en de volgorde. Dat ging later wel in mijn stage wel beter, maar nog steeds kostte het mij behoorlijk wat tijd. Als ik dan eens een keer laat terug was van interview (dat gebeurde nog wel eens wanneer ik meeging met een tv-verslaggever), was er nog maar weinig tijd om te monteren.

Al met al een stage waar ik toch veel in heb geleerd, onder andere ook door de gesprekken met mijn collega’s. Ik ga later misschien wel wat met radio doen, maar elke dag radioreportages maken zal het niet worden.